Bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu: Chưa thật mặn mà
Dù kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu có mức tăng trưởng cao, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chiếm thị phần rất nhỏ trong thị trường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu: khoảng 7% tổng kim ngạch hàng xuất khẩu và 35% kim ngạch hàng nhập khẩu. Bản thân doanh nghiệp xuất khẩu cũng chưa mặn mà với hình thức bảo hiểm này.

Kém ưu thế

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước năm 2010 đạt 71,6 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 84 tỷ USD. Trong 7 tháng đầu năm nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước đạt 110,43 tỷ USD, tăng 30,5% so với cùng kỳ năm trước; trị giá hàng xuất khẩu đạt 52,51 tỷ USD, tăng 36,2% và nhập khẩu là 57,92 tỷ USD, tăng 25,8%. Đây là yếu tố thuận lợi để doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam nắm bắt cơ hội, ký hợp đồng lớn, đem lợi nhuận về cho bản thân và đất nước.

Tuy nhiên, dù kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu có mức tăng trưởng cao, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chiếm thị phần rất nhỏ trong thị trường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu: khoảng 7% tổng kim ngạch hàng xuất khẩu và 35% kim ngạch hàng nhập khẩu. Với bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu, doanh nghiệp được bảo hiểm trước các rủi ro có thể gây ra tổn thất và chi phí phát sinh đối với hàng hóa như phương tiện chuyên chở bị đâm va, cháy nổ, biển động, giông bão... trong quá trình vận chuyển quốc tế.

Số ít doanh nghiệp đã và đang triển khai khá thành công: Bảo hiểm Bảo Việt; Công ty CP Bảo hiểm Petrolimex (Pjico); Tổng công ty CP Bảo hiểm BIDV (BIC)… Ở nước ta, Bảo hiểm Bảo Việt là thành viên duy nhất của hệ thống Lloyd’s Agency Network (hệ thống đại lý giám định quốc tế tại hầu hết các cảng biển và trung tâm kinh tế lớn trên thế giới), có quan hệ đại lý giám định, xét bồi thường đại lý với hơn 100 công ty bảo hiểm quốc tế tại khắp các châu lục và hệ thống 66 công ty thành viên. Pjico từ lâu cũng đã triển khai loại hình bảo hiểm này với phạm vi bảo hiểm rộng, chi phí bảo hiểm lớn. Còn BIC tập trung bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển bằng đường biển.

Gần đây, thị trường bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các công ty bảo hiểm nước ngoài. Các công ty này chiếm khoảng hơn 80% thị phần hàng xuất khẩu, và khoảng 50% kim ngạch hàng nhập khẩu. Còn lại là thị phần của công ty liên doanh và trong nước như đã nói ở trên. Đi đầu có thể kể đến: Công ty TNHH Bảo hiểm ACE; Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ AIG, Công ty Bảo hiểm Liberty; Công ty Cổ phần Bảo hiểm AAA…

Đánh bại tư duy cũ

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nước thường nhập hàng CIF (nhận hàng ở Việt Nam) và bán hàng FOB (bán ngay tại cảng). Vì vậy, việc mua bảo hiểm thường thuộc trách nhiệm của bên bán (nếu phía Việt Nam nhập) và bên mua (nếu Việt Nam xuất). Nên các doanh nghiệp bảo hiểm tìm kiếm khách hàng cũng khá khó khăn. Một lý do nữa là bản thân doanh nghiệp xuất khẩu chưa mặn mà với hình thức bảo hiểm này. Đến nay tỷ lệ bảo hiểm hàng hóa xuất khẩu rất thấp, chỉ chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Bên cạnh đó, năng lực hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm trong nước còn hạn chế, chưa mang tầm quốc tế. Ngoại trừ số ít doanh nghiệp được nhắc tới ở trên, nhiều công ty bảo hiểm khác vừa mới, vốn nhỏ, kinh nghiệm chưa có nên càng khó cạnh tranh. Thậm chí, nhiều doanh nghiệp trong nước còn không có sự liên kết, cạnh tranh không lành mạnh với nhau.

Phó TGĐ Công ty CP Bảo hiểm Viễn Đông Thái Văn Cách khẳng định: bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu không thể phát triển nếu còn tiếp diễn tình trạng đèn nhà ai nấy rạng như các doanh nghiệp bảo hiểm hiện nay. Cần hình thành một liên minh tay ba giữa các nhà xuất nhập khẩu, vận tải biển và bảo hiểm vì lợi ích của cả ba bên. Nhưng trước hết, doanh nghiệp bảo hiểm phải xem lại chất lượng dịch vụ của chính mình.

Trong thời gian tới, phải có chiến lược đào tạo đội ngũ cán bộ tinh thông kỹ thuật nghiệp vụ, hiểu luật pháp quốc gia, quốc tế, có nghệ thuật giao tiếp, ứng xử trước khách hàng; đa dạng hóa sản phẩm, khai thác triệt để thị trường trong nước. Nâng cao năng lực tài chính của các doanh nghiệp bảo hiểm, để họ có khả năng ký các hợp đồng bảo hiểm cho những tài sản có giá trị lớn. Các công ty nhỏ nên mạnh dạn sáp nhập thành doanh nghiệp lớn, có khả năng tài chính mạnh.

Nhà nước đề xuất cơ chế, chính sách cụ thể khuyến khích các công ty xuất nhập khẩu ký kết hợp đồng theo điều kiện xuất khẩu CIF, nhập khẩu FOB như: giảm thuế xuất nhập khẩu cho chủ hàng tham gia bảo hiểm tại Việt Nam. Giảm thuế doanh thu hay thuế giá trị gia tăng, giảm thủ tục hải quan, hoặc chủ hàng được giao hạn ngạch xuất nhập khẩu cao hơn so với những chủ hàng không tham gia bảo hiểm tại Việt Nam…

Hà Lưu
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân