Lắng nghe ý dân khi sửa Hiến pháp
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Chủ tịch Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TTXVN Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, Chủ tịch Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TTXVN
Việc lấy ý kiến nhân dân nhằm tập hợp trí tuệ sâu rộng trong toàn dân; góp phần làm cho Hiến pháp phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

“Nhân dân có vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng Hiến pháp (HP) và sửa đổi HP. Việc lấy ý kiến nhân dân về HP là cách thức dân chủ, thể hiện quyền và vai trò làm chủ của nhân dân đối với các vấn đề quốc gia đại sự”. Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng - Chủ tịch Ủy ban Dự thảo sửa đổi HP nhấn mạnh như trên tại Hội nghị toàn quốc triển khai việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi HP năm 1992 tại Hà Nội (tổ chức trực tuyến với các tỉnh, thành phố), ngày 8-1.

Thể hiện quyền làm chủ của nhân dân

Theo Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng, trong lịch sử lập hiến của nước ta, khi xây dựng, ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung một số điều của HP đều tiến hành tổ chức lấy ý kiến nhân dân. Điều này trước hết xuất phát từ tư tưởng Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Việc lấy ý kiến nhân dân nhằm tập hợp trí tuệ sâu rộng trong toàn dân; góp phần làm cho HP phản ánh đầy đủ ý chí, nguyện vọng của nhân dân. “Đặc biệt, ý kiến của nhân dân phải được được tập hợp, tổng hợp đầy đủ, chính xác; phải được trân trọng lắng nghe, nghiên cứu tiếp thu nghiêm túc để góp phần hoàn thiện, nâng cao chất lượng dự thảo sửa đổi HP 1992” - Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Phan Trung Lý lưu ý việc lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi HP 1992 phải bảo đảm yêu cầu là tổ chức thảo luận, lấy ý kiến với các hình thức thích hợp, tạo điều kiện thuận lợi để các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia. “Việc tổ chức lấy ý kiến nhân dân phải được tiến hành rộng rãi, dân chủ, khoa học, công khai; bảo đảm tiến độ, chất lượng, thiết thực và tiết kiệm” - ông Lý nói.


Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Đinh Thế Huynh cũng nhấn mạnh cần xử lý kịp thời những hành động phát tán tài liệu xấu, mạo danh, nặc danh, lợi dụng việc lấy ý kiến nhân dân để xuyên tạc, công kích và chống phá Đảng, Nhà nước và nhân dân ta.

Tránh lạm dụng quyền lực

Về các vấn đề cụ thể của Dự thảo sửa đổi HP 1992, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho hay qua thảo luận cũng có ý kiến cho rằng để thể hiện đầy đủ chủ quyền nhân dân, cần kết hợp quyền của nhân dân và thẩm quyền của QH trong việc làm và sửa đổi HP. Vì vậy, ý kiến này đề nghị quy định theo hướng Dự thảo sửa đổi HP sau khi được QH thông qua với đa số tuyệt đối thì phải được trưng cầu ý dân trước khi có hiệu lực. Quy định như vậy nhằm xác lập chủ quyền nhân dân để nhân dân trực tiếp thực hiện quyền lực nhà nước trong việc thông qua HP...

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung và phát triển nguyên tắc: Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. “Kiểm soát quyền lực là nguyên tắc của nhà nước pháp quyền để các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp thực thi có hiệu lực, hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo HP và pháp luật, tránh việc lợi dụng, lạm dụng quyền lực” - Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu nhấn mạnh.

Ngoài ra, dự thảo làm rõ nội dung quyền con người, quyền công dân, trách nhiệm của Nhà nước và xã hội trong việc tôn trọng, bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân; quy định quyền công dân không tách rời nghĩa vụ công dân. Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị giới hạn trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức, sức khỏe của cộng đồng.

Nhiều ý kiến về cơ quan bảo hiến

Để làm rõ hơn quyền làm chủ của nhân dân, cơ chế phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực, hoàn thiện bộ máy nhà nước pháp quyền XHCN, theo ông Lưu, dự thảo bổ sung ba thiết chế hiến định độc lập vào Chương X gồm Hội đồng HP, Hội đồng Bầu cử quốc gia và Kiểm toán Nhà nước.

Theo đó, dự thảo bổ sung quy định về thiết chế Hội đồng HP nhằm thực hiện chủ trương về việc xây dựng cơ chế phán quyết về những vi phạm HP trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp. Đồng thời, khắc phục những hạn chế, khiếm khuyết của cơ chế bảo vệ HP hiện hành, bổ sung thêm hình thức và công cụ kiểm soát mới hữu hiệu hơn.

Hội đồng HP với vai trò là cơ quan do QH thành lập có nhiệm vụ kiểm tra tính hợp hiến của các văn bản quy phạm pháp luật do các cơ quan ở trung ương ban hành. Trường hợp phát hiện có vi phạm HP thì kiến nghị QH xem xét lại luật hoặc yêu cầu cơ quan ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ văn bản. “Qua thảo luận, cũng có ý kiến đề nghị cần tiếp tục khẳng định và hoàn thiện cơ chế bảo vệ HP hiện hành của HP 1992, có ý kiến đề nghị thành lập tòa án HP, có ý kiến lại đề nghị cân nhắc không thành lập cơ quan chuyên trách bảo vệ HP” - ông Lưu cho hay.

Tương tự, dự thảo bổ sung thiết chế Hội đồng Bầu cử quốc gia và Kiểm toán Nhà nước. Tuy nhiên, theo ông Lưu, do ba cơ quan này là những thiết chế hiến định mới nên HP chỉ quy định một cách tổng quát, còn các vấn đề cụ thể về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, số lượng thành viên và nhiệm kỳ của thành viên của các cơ quan này do luật định.

THÀNH VĂN
Nguồn: Báo Pháp luật TP HCM