Cần quy định cụ thể về cưỡng chế hành chính
Tình trạng vi phạm pháp luật ngày càng tăng, tỷ lệ thuận với tăng trưởng kinh tế và sự hội nhập của nền kinh tế thị trường. Các hành vi vi phạm và chế tài xử lý đã được các văn bản pháp luật quy định khá cụ thể, chi tiết.
Tuy nhiên, lĩnh vực cưỡng chế hành chính trong vi phạm hành chính hiện nay chưa hiệu quả, do đó kéo theo nhiều hậu quả phát sinh.

Trong xử lý vi phạm hành chính quan trọng nhất là xử lý phạt tiền. Nhiều vụ vi phạm hành chính không được xử lý đến nơi đến chốn do chưa thu được tiền phạt vì chưa có hàng lang pháp lý quy định về cách thức thu tiền phạt cụ thể. Điều này ảnh hưởng đến tính nghiêm minh, hiệu lực của pháp luật, lòng tin của người dân vào các cơ quan hành chính nhà nước bị giảm sút.

Do không thu được tiền phạt mà nhiều địa phương đã nghĩ ra nhiều cách thu khác nhau dẫn đến vi phạm pháp luật. Cụ thể, có trường hợp UBND cấp xã đã buộc những người bị xử lý hành chính nhưng chưa thực hiện xong nghĩa vụ phải nộp tiền phạt mới giải quyết các công việc khác không liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính. Ví dụ, đi đăng ký khai sinh cho trẻ thì cha, mẹ hoặc những người có liên quan chỉ phải thực hiện một số thủ tục theo Nghị định số 158/2005/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch. Nhưng có trường hợp, UBND xã căn cứ vào việc xử phạt hành chính trước đó mà không đăng ký khai sinh cho trẻ. Như vậy là vi phạm pháp luật về quyền được đăng ký khai sinh của trẻ, vi phạm quyền con người đã được quy định trong Hiến pháp, Bộ luật dân sự... Các cơ quan có chức năng cũng đã có ý kiến về vấn đề này nhưng các vụ việc vi phạm vẫn xảy ra.

Nhiều quyết định xử lý vi phạm hành chính chưa thực hiện triệt để do chưa có đội ngũ chuyên trách làm công tác thi hành các quyết định xử lý vi phạm hành chính, phần lớn do người bị xử phạt tự giác thực hiện. Thực tế, nếu quyết định xử lý vi phạm hành chính là buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép thì Chủ tịch UBND cấp xã, cấp huyện, cấp tỉnh có thể thành lập Hội đồng cưỡng chế thi hành quyết định hành chính để tiến hành cưỡng chế tháo dỡ nhà ở, công trình xây dựng trái phép theo thẩm quyền. Tuy nhiên, nếu quyết định xử lý vi phạm hành chính là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, trước khi vi phạm hành chính gây ra thì phải xử lý như thế nào? Chẳng lẽ phải thành lập Hội đồng cưỡng chế thi hành quyết định hành chính để áp giải người bị xử lý vi phạm hành chính đến nơi xảy ra hành vi vi phạm hành chính để bắt lấp hố, phá tường? Trong trường hợp huy động lực lượng cưỡng chế thì phải chi tiền bồi dưỡng cho lực lượng này nhưng lại không thu được tiền từ người vi phạm - Đó là vòng luẩn quẩn cần phải có quy định để tháo gỡ. Thực tế còn có trường hợp người dân không chịu nộp tiền phạt vi phạm hành chính theo quyết định hành chính cơ quan nào sẽ đứng ra xác minh, kê biên tài sản, phát mãi tài sản để thu tiền phạt... (trừ trường hợp thu phương tiện, tài sản, giấy tờ người bị xử phạt cần nộp phạt để lấy phương tiện, tài sản ra)?

Cũng do quyết định xử lý vi phạm hành chính thường không quy định lãi suất tăng lên, nếu chậm thực hiện quyết định xử phạt nên rất nhiều trường hợp người vi phạm hành chính cố tình dây dưa không chịu nộp phạt theo thời hạn ghi trong quyết định xử phạt.

Mặc dù quy định xử lý vi phạm hành chính đã thực hiện từ lâu nhưng chưa tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm và chưa có số liệu thống kê cụ thể tỷ lệ thi hành, tỷ lệ tồn đọng và kết quả việc thi hành quyết định hành chính để đề ra biện pháp thiết thực nhằm giải quyết tình trạng quyết định hành chính đã có hiệu lực nhưng chưa được thi hành. Việc làm cấp bách nhất hiện nay là phải sớm có quy định cụ thể về lĩnh vực cưỡng chế hành chính, nhất là quy định cách thức thu tiền phạt, cưỡng chế thi hành, mức bồi thường chịu lãi suất tăng lên khi không hoặc chậm thực hiện quyết định hành chính, sung công quỹ như thế nào cho hợp lý? Việc xây dựng đội ngũ thi hành quyết định hành chính cần thống nhất giao cho một cơ quan làm đầu mối thực hiện- Đó là Cơ quan thi hành án dân sự. Bởi, thi hành án dân sự hoặc thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính về bản chất và nội dung công việc tương tự như nhau. Giải quyết được những vướng mắc trên sẽ tạo chuyển biến trong công tác thi hành quyết định hành chính, góp phần ngăn ngừa kịp thời các hành vi vi phạm.

Phạm Văn Chung
Nguồn: Báo Người Đại biểu nhân dân