Thực tế cho thấy, hàng loạt số điện thoại, địa chỉ nhà, email... của giám đốc, nhà quản lý cấp cao các ngành ngân hàng, bảo hiểm, du lịch... cho đến người tiêu dùng, khách quen của một số trung tâm thương mại, bệnh viện, dịch vụ spa cũng bị rao bán trên mạng. Thị trường xuất hiện ngày càng nhiều công ty rao bán data cá nhân bao gồm: dữ liệu của khoảng 1.000 đến 5.000 người về thông tin cơ quan, chức vụ, email, số điện thoại di động, cố định và địa chỉ nhà riêng. Chi phí cho mỗi bộ như vậy từ 600.000 đồng đến 1,5 triệu đồng, tùy theo số lượng và nội dung của từng công ty cung cấp. Dịch vụ cung cấp thông tin cá nhân nở rộ đã gây ra không ít phiền phức và bức xúc cho dư luận.

Theo nhiều chuyên gia, trước đây khái niệm về thông tin cá nhân của người tiêu dùng cũng như tầm quan trọng của nó rất ít được biết tới, vấn đề làm sao bảo vệ thông tin cá nhân cũng chưa thực sự được chú trọng. Tuy nhiên những năm gần đây, trước sự bùng nổ của việc mua bán thông tin, người tiêu dùng mới bắt đầu “thấm thía”. Hàng ngày, không biết bao nhiêu khách hàng nhận được những tin nhắn rác, những cuộc gọi không mong chờ chào mời sử dụng dịch vụ từ bảo hiểm đến lô đề, bói toán tình duyên. Chắc hẳn, nhiều người thắc mắc không hiểu vì sao số điện thoại, email hay những thông tin của mình lại có nhiều công ty, cửa hàng, trung tâm biết để mời chào trong khi họ không hề quen hay mua hàng tại đó.

Phó trưởng ban Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng Nguyễn Văn Thành lý giải: “Điều này xuất phát từ việc nhiều doanh nghiệp có cách tiếp cận thị trường, maketting rất mới là đi mua gói thông tin khách hàng. Chỉ khoảng vài trăm đến hơn 1 triệu đồng có thể mua được thông tin của những cá nhân kinh doanh nổi tiếng hàng đầu Việt Nam. Thông tin của mỗi người đều có thể bị bán ra ngoài từ số điện thoại, email đến tình hình tài chính, tài khoản ngân hàng”.

Sử dụng thông tin cá nhân của người khác để kinh doanh là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, luật pháp Việt Nam còn nhiều kẽ hở nên một số công ty vẫn có thể lách luật để trục lợi. Hành vi rao bán thông tin cá nhân có 2 mức xử phạt hành chính. Theo đó, nếu doanh nghiệp viễn thông cung cấp dịch vụ cho người sử dụng mà đem thông tin người sử dụng đó ra tiết lộ cho người khác bất kể vì lý do gì hoặc sửa thông tin phải chịu mức xử phạt từ 30-50 triệu đồng theo quy định tại Nghị định 83/2011 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực viễn thông. Đối với cá nhân, thu thập thông tin của người khác từ nhiều nguồn khác nhau (từ bạn bè, danh sách kinh doanh buôn bán, danh sách đăng ký mua xe...) đem bán sẽ phải chịu mức xử phạt từ 2 - 5 triệu đồng. Vừa qua, hàng loạt các chủ trang web như danhsachkhachhang.com và duonghongle.com do có các hành vi rao bán thông tin trái phép đã bị xử phạt hành chính. Mặc dù vậy, chế tài xử phạt đối với hành vi này còn chưa thực sự đủ sức răn đe trong khi những hệ quả mà nó mang lại vô cùng to lớn. Bởi không ít trường hợp thông tin của khách hàng, doanh nghiệp bị lộ ra ngoài đặc biệt là khoản dư nợ gây ảnh hưởng xấu tới hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2010 quy định: người tiêu dùng được bảo đảm an toàn, bí mật thông tin của mình khi tham gia giao dịch, sử dụng hàng hóa, dịch vụ, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Đây được xem là một trong những điểm mới cơ bản của Luật  so với Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Nghị định 69/2001 và Nghị định 55/2008 của Chính phủ. Tuy nhiên, Luật cũng chưa có quy định cụ thể về chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm này.

Phó cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh Nguyễn Phương Nam cho biết: “Sắp tới Nghị định 99 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng được ban hành, những hành vi vi phạm về bảo vệ thông tin người tiêu dùng phải chịu chế tài xử phạt cụ thể. Do vậy, các doanh nghiệp cần phải chủ động bảo đảm an toàn thông tin cho khách hàng, nếu không muốn phải đối diện với pháp luật”.

Trong thời gian tới, nhằm hạn chế tối đa hành vi mua bán thông tin cá nhân, các doanh nghiệp cần bổ sung điều khoản bảo mật về khách hàng, nhân sự trong hợp đồng lao động, tránh trường hợp nhân viên lợi dụng sơ hở để đem bán hoặc cung cấp thông tin ra bên ngoài. Bên cạnh đó, cũng cần xây dựng những chế tài xử phạt đủ sức răn đe để quyền lợi người tiêu dùng được bảo đảm tuyệt đối.