Sửa đổi Luật Hải quan: Khắc phục việc thiếu đồng bộ với các luật liên quan
Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất kiểm tra hàng hóa NK Ảnh: CN Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất kiểm tra hàng hóa NK Ảnh: CN
Trong thời gian thực hiện, các đơn vị Hải quan cửa khẩu cho rằng, một số quy định của Luật Hải quan còn thiếu thống nhất, đồng bộ với các luật khác có liên quan hoặc quy định chưa cụ thể, minh bạch.

Theo các đơn vị Hải quan cửa khẩu TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, quy định về thời hạn khai bổ sung thuế khi có sai sót giữa Luật Hải quan với Luật Thuế XK, thuế NK có sự khác biệt. Chẳng hạn, Khoản 2 Điều 68 Luật Hải quan quy định thời hạn là 6 tháng; còn Khoản 5 Điều 23 Luật Thuế XK, thuế NK quy định là 60 ngày. Việc áp dụng hình thức “trích tài khoản”, “kê biên tài sản, hàng hoá” của DN để nộp thuế nợ bị cưỡng chế còn có những bất cập, khó khăn. Thực tế khi thực hiện các biện pháp trên đến DN đốc thu thì hầu hết gặp trường hợp DN đã bỏ trốn khỏi địa chỉ đăng kí kinh doanh, nên không hiệu quả.

Luật Hải quan với Luật Thương mại, Luật Hàng hải chưa có hướng dẫn về nội dung sửa chữa, bổ sung manifest. Hiện tại Thông tư số 194/2010/TT-BTC bãi bỏ Điều 87 Thông tư 79/2009/TT-BTC của Bộ Tài chính  nhưng các văn bản hướng dẫn Luật Hàng hải chưa có hướng dẫn việc sửa chữa, bổ sung manifest. Một số nội dung (quy định đối với hàng gia công, hàng tạm nhập, tái xuất; tạm xuất, tái nhập; hàng quá cảnh; hàng tham dự hội chợ, triễn lãm...) trong Luật Thương mại và Luật Hải quan còn trùng lặp, phân tán, khiến cho việc thực hiện vừa khó khăn cho cơ quan thực thi, vừa khó cho DN.

Không chỉ thế, sự thiếu thống nhất giữa Luật Hải quan với các luật khác cũng gây ra những bất cập trong công tác quản lí. Chẳng hạn, việc áp dụng các biện pháp kiểm soát bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (Luật Sở hữu trí tuệ) không thống nhất với quy định tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa NK, XK có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (Luật Hải quan). Trong sửa đổi Luật Hải quan nên quy định rõ trách nhiệm và quyền hạn cụ thể của các bộ, ngành khi ban hành văn bản điều hành liên quan đến hoạt động XNK hàng hóa của DN. Hiện nay, có khoảng 10 bộ, ngành đang điều chỉnh hoạt động ở lĩnh vực này. Khó khăn của ngành Hải quan là có quá nhiều văn bản được ban hành, trong đó có bộ, ngành có số lượng thông tư được ban hành điều hành theo lĩnh vực và theo chức năng quản lý của các cục chuyên ngành thuộc bộ. Chẳng hạn, Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội…

Liên quan đến chồng chéo một số nội dung giữa các luật, Cục Hải quan Bình Dương cho rằng, qua quá trình thực hiện, các quy định về miễn thuế, xét miễn thuế đã phát sinh nhiều bất cập, gây khó khăn cho công tác quản lý và thực thi. Điển hình là việc chồng chéo trong các quy định về miễn thuế, xét miễn thuế. Bên cạnh các quy định tại Điều 10 và Điều 11 của Luật Thuế XK, thuế NK, nội dung miễn thuế, xét miễn thuế còn được quy định tại nhiều luật khác như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Khuyến khích đầu tư trong nước, Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Dầu khí...

Cục Hải quan TP.HCM kiến nghị, mỗi một bộ, ngành chỉ nên có một thông tư điều chỉnh các vấn đề liên quan đến hoạt động XNK hàng hóa như: Luật Thương mại quy định danh mục cấm NK, danh mục NK có điều kiện, danh mục hạn ngạch thuế quan, danh mục quản lý theo quy định riêng của Thủ tướng Chính phủ…; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật An toàn thực phẩm; Pháp lệnh Thú y; Pháp lệnh Bảo vệ và kiểm dịch thực vật để DN và cơ quan Hải quan dễ thực hiện; các văn bản này nên thống nhất việc quản lý cụ thể của lĩnh vực chuyên ngành quản lý, không nên quy định chung chung, hoặc chồng chéo lẫn nhau, dẫn đến phản ứng của DN cho rằng cơ quan Hải quan gây khó khăn.

Bên cạnh đó, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan còn trùng lặp với xử phạt vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực khác và chưa có hình thức xử lý để áp dụng đối với các trường hợp đặc thù (như đối với quà biếu XNK, hành lý của khách XNC) để giảm bớt chi phí, thời gian, nhân sự. Luật Hải quan có quy định về việc phối hợp thực hiện pháp luật hải quan. Tuy nhiên, trên thực tế, các đơn vị Hải quan gặp rất nhiều khó khăn trong công tác phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan do vướng các quy định riêng của cơ quan chức năng đó. Chẳng hạn như việc đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin về tài khoản của DN thì lại vướng Luật Ngân hàng; hay khó khăn trong việc phối hợp với cơ quan điều tra, cơ quan Công an để điều tra, xác minh DN nợ thuế. Những bất cập, chồng chéo, thiếu thống nhất nêu trên cần được xem xét sửa đổi, bổ sung vào Luật Hải quan.

Thu Hòa
Nguồn: Báo điện tử Hải quan