Ngày 4/4/2011, Cơ quan lập pháp của Tiểu bang Washington đã thông qua một dự luật quy định chế tài đối với bất kỳ doanh nghiệp (DN) nào làm ăn tại Washington vi phạm luật cạnh tranh không lành mạnh trong việc sử dụng công nghệ thông tin không bản quyền.

Cho dù đây không phải là một luật liên bang, nhưng tác động của UCA không nhỏ, đơn giản là vì  phần lớn hàng hoá từ châu Á tới Mỹ đều qua Cảng Seattle (thuộc tiểu bang Washington). Cảng Seattle là cảng lớn thứ 7 của nước Mỹ (xét về tổng giá trị của hàng hoá thông qua cảng) và đứng thứ hai, sau cảng Long Beach (đối với hàng hoá nhập khẩu từ châu Á). Do đó, đạo luật này sẽ áp dụng đối với khối lượng hàng nhập khẩu lớn từ Việt Nam.

Điều này có thể báo trước một xu hướng toàn cầu  gắn với thực thi quyền sở hữu trí tuệ (IP) mà các nhà nhập khẩu lớn khác, như Liên minh châu Âu (EU) đã áp dụng.

Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ năm 2010 đạt khoảng 18,6 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất siêu 11,2 tỷ USD. Rõ ràng, quan hệ thương mại với Mỹ đang mang lại lợi ích cho Việt Nam.

Nhiều người cho rằng, việc áp dụng đạo luật UCA,  sẽ có tác động tiêu cực tới hoạt động thương mại của khu vực châu Á với Mỹ. Tuy nhiên, ở góc độ khác, đây lại là cơ hội mở ra cho những hoạt động cạnh tranh lành mạnh, nhất là khi các động thái gần đây cho thấy, sự hấp dẫn của thị trường Trung Quốc đang giảm đi do nhiều lý do, khiến nhiều nhà sản xuất đang đi tìm kiếm địa điểm khác. Theo tờ Financial Times, Việt Nam, Philippines, Indonesia là các địa điểm được nhắc tới.

Cũng có ý kiến cho rằng, UCA là nguyên nhân mà thị trường Trung Quốc không còn hấp dẫn, vì “cuộc chơi” đang dành cho những DN sẵn sàng trả tiền cho các chương trình phần mềm mà họ sử dụng, dù đó là cho văn phòng hay phục vụ quá trình sản xuất, như bất kỳ một loại nguyên vật liệu sản xuất nào khác.

Theo một báo cáo của Công ty Nghiên cứu IDC, chủ sở hữu bản quyền đã mất đi khoảng 59 tỷ USD trong năm 2010 do việc sử dụng các phần mềm bất hợp pháp, cao nhất là Mỹø, thứ hai là Trung Quốc. Ở Việt Nam, báo cáo trích dẫn con số 412 triệu USD, giảm 2% so với năm 2009, nhưng vẫn ở mức cao là 83%. Như vậy, với đạo luật UCA, hàng hoá nhập khẩu sẽ được xem xét chặt chẽ hơn, khi có nghi ngờ DN có sử dụng phần mềm thương mại chưa thanh toán trong quá trình của một sản phẩm xuất khẩu. Một cơ hội rõ ràng cho các DN xuất khẩu Việt Nam tuân thủ đúng quy định về quyền sở hữu trí tuệ.

Điều này buộc các DN xuất khẩu phải tìm kiếm chứng nhận độc lập cho các phần mềm mà họ đang sử dụng để làm một lợi thế cạnh tranh.

Để nắm bắt cơ hội tăng xuất khẩu sang Mỹ, các DN Việt Nam phải đảm bảo phù hợp với các quy định của UCA. Điều này tương tự như các DN đã làm đối với các tiêu chí trong lĩnh vực an toàn và bảo vệ môi trường.

Ví dụ, với ngành công nghiệp may mặc, có thể so sánh lợi nhuận có được khi DN Việt Nam có được giấy chứng nhận cho sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ của mình để đảm bảo khách hàng của họ sẽ không phải đối mặt với bất kỳ nguy cơ kiện tụng nào với chi phí vô cùng tốn kém nếu chẳng may phải hầu kiện tại Mỹ. Đây là vấn đề mà các hiệp hội DN phải quan tâm để đảm bảo các thành viên nhận thức đầy đủ nội dung của đạo luật này cũng như tầm ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới của Tiểu bang Washington và Cảng Seattlen

Michael Mudd  - Chuyên gia cao cấp thuộc Công ty luật Asia Policy Partners (Hồng Kông)
Nguồn: Báo Đầu tư điện tử