Cần rút ngắn lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Bất cập đầu tiên được Phó viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Ts Võ Trí Thành chỉ ra là, khó có thể tính toán được giá năng lượng một cách đầy đủ và chính xác do việc sử dụng điện còn lãng phí trong sản xuất và tiêu dùng. Thứ hai là hiện nay, ngành điện mới chủ yếu chú trọng về phía cung mà chưa quan tâm tới yếu tố cầu và cách thức phân phối sao cho hiệu quả. Cũng chưa gắn với biến đổi khí hậu và khả năng thiếu hụt các nguồn năng lượng sơ cấp cho phát điện trong tương lai. Theo Ts Võ Trí Thành, cần gấp rút thay đổi cấu trúc thị trường điện hiện tại. Cấu trúc thị trường để có được sự cạnh tranh thì chúng ta lại để kéo dài từ đây đến hơn 10 năm nữa. Như vậy, làm sao có giá thị trường điện cạnh tranh được, nên có lẽ quá trình này cần phải đẩy nhanh hơn.Theo Phó trưởng ban Khoa học – Công nghệ và Chiến lược Phát triển Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam Nguyễn Chí Quang, nguồn điện trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào nhiệt điện than và khí, nên việc thiếu than cho sản xuất điện đang là những thách thức lớn cần được giải quyết. Vấn đề an ninh năng lượng và vấn đề bảo đảm than cho sản xuất điện, Việt Nam không còn chỉ là một nước để hoạch định các chính sách này trong phạm vi quốc gia mà đã đến lúc cần hoạch định chính sách này trong phạm vi quốc tế và đặc biệt là trong phạm vi khu vực bởi vì chúng ta phải nhập khẩu than…

Hiệp hội Năng lượng Việt Nam cho rằng, cần tăng cường hơn nữa việc thu hút đầu tư vào ngành điện, giảm sự phụ thuộc vào các trụ cột chính là các Tập đoàn Điện lực, Dầu khí và Than – Khoáng sản – đều là các doanh nghiệp Nhà nước. Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam Trần Viết Ngãi phân tích, sau gần 2 năm thực hiện thị trường phát điện cạnh tranh, ngành điện cũng đã thu hút được nhiều nhà máy điện tham gia thị trường hơn, với khoảng 80/102 nhà máy điện (có công suất từ 30MW trở lên) đang vận hành tham gia vào thị trường điện (theo cả 2 hình thức trực tiếp và gián tiếp). Hiện nay, cơ sở hạ tầng của ngành điện như hệ thống truyền tải, công nghệ thông tin liên lạc… đang được tiếp tục đầu tư hoàn thiện để bắt đầu thí điểm thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ năm 2015 theo yêu cầu của Chính phủ – tức là sớm hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu – việc thí điểm thị trường bán buôn từ năm 2017 để từ đó có thể hoàn thiện lộ trình thị trường điện vào năm 2023. Tuy nhiên, ông Trần Viết Ngãi cho rằng, vẫn có thể rút ngắn hơn nữa lộ trình này. Trong quá trình thị trường phát điện cạnh tranh tiến hành luôn cả thị trường bán buôn và trong quá trình triển khai thị trường bán buôn thì cũng xen luôn cả thị trường bán lẻ.

Trong khi đó, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam Dương Quang Thành vẫn khẳng định, EVN đang tích cực chuẩn bị cho việc vận hành thí điểm thị trường bán buôn cạnh tranh theo chỉ đạo của Chính phủ. Rất nhiều khó khăn, như hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng, chất lượng nguồn nhân lực vận hành thị trường thiếu kinh nghiệm, thiếu cơ sở pháp lý, các đơn vị phân phối điện khi tham gia mua buôn trực tiếp sẽ không hề dễ dàng bởi các đơn vị này xưa nay vốn chỉ quen bán lẻ… Theo ông Dương Quang Thành thì tất cả những khó khăn đó đều có thể khắc phục được. Song, vướng mắc lớn nhất hiện nay, đó chính là việc thiếu cơ sở để tính toán giá thành điện đầu vào cho các nhà máy điện khi triển khai thị trường bán buôn cạnh tranh vào năm 2017.

Chính phủ cũng đã yêu cầu Bộ Công thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải hoàn thiện các cơ sở hạ tầng thiết yếu để triển khai thí điểm thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ năm 2015 và vận hành chính thức từ năm 2017  – tức là sớm hơn 2 năm theo lộ trình ban đầu. Trong khi còn rất nhiều khó khăn để thực hiện, thì các chuyên gia vẫn cho rằng, lộ trình thị trường điện vẫn đang chậm so với yêu cầu thực tế. Theo các chuyên gia, để nhanh chóng có được một thị trường điện cạnh tranh hoàn chỉnh, không có cách nào khác là cần phải thay đổi ngay cấu trúc thị trường theo các cấp độ đã được lập trình sẵn bằng việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng thiết yếu, từ thị trường năng lượng sơ cấp, hệ thống pháp lý cơ bản… và tách các yếu tố trợ cấp trong giá điện để xác lập thị trường, triển khai cùng lúc các khâu mua buôn, bán lẻ.

Phạm Linh
nguồn: báo điện tử đại biểu nhân dân