Chính sách phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ – tầm nhìn và hành động
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Cần có những chính sách để giảm bớt những khó khăn, trở ngại

Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam đóng góp phần lớn vào nền kinh tế chung của cả nước nhưng hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn, ông Lê Duy Bình đến từ Công ty tư vấn Economica chia sẻ, theo như thống kê, hiện nay số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm 98 – 99%  số doanh nghiệp tại Việt Nam nhưng tình hình hoạt động tương đối khó khăn. Theo số liệu Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra năm 2015 có khoảng hơn 2000 doanh nghiệp đóng cửa, lớn hơn số doanh nghiệp thành lập mới trong năm. Con số này tăng nhiều trong những năm vừa qua là xu thế không thuận lợi cho Việt Nam. Điều này thể hiện môi trường kinh doanh tại Việt Nam dù đã có nhiều nỗ lực nhưng vẫn còn rất khó khăn đối với các doanh nghiệp. Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 19 cũng giải quyết được phần nào khó khăn cho các doanh nghiệp về thuế, hải quan. Tuy nhiên, trên thực tế môi trường pháp lý còn rất nhiều khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục hàng ngày về chính sách thuế, đất đai, xây dựng, thủ tục đầu tư.

Đồng quan điểm về vấn đề này, nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư Pháp Lê Hồng Sơn cho rằng, tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa rất lớn nhưng những chỉ số về vốn và đóng góp còn khiêm tốn. Để giảm bớt những khó khăn, trở ngại đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong việc tiếp xúc với môi trường đầu tư kinh doanh cũng như nguồn tín dụng, ngân sách cần có những chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là chủ trương lớn, cần phải bàn bạc kỹ xem hỗ trợ gì, hỗ trợ như thế nào cho phù hợp bởi cộng đồng doanh nghiệp đang phải tuân thủ rất nhiều quy chuẩn, quyền bình đẳng trong sân chơi chung của các loại doanh nghiệp. Cần hiểu rõ việc ban hành Luật Hỗ trợ mà không phải Luật Doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điểm chính là sân chơi chung, điều kiện chung về nguồn lực, hạ tầng, thể chế đều là chung và doanh nghiệp vừa và nhỏ nằm trong điểm chung đó nhưng với vị thế nhỏ bé thì phải xác định xem cần hỗ trợ gì. Theo ông Sơn, đã là chính sách lớn thì cần tính toán kỹ về phần hỗ trợ liên quan đến kinh phí ngân sách, một số dự kiến hỗ trợ trong dự án luật cần phải trao đổi thảo luận rất kỹ vì còn mở ra ở những diễn đàn, quy chuẩn khác.

Ngoài ra, hỗ trợ về tài chính ngân sách, hoặc kinh phí hoạt động cho doanh nghiệp là những yêu cầu cơ bản. Nhưng hỗ trợ ở mức nào là phù hợp bởi liên quan đến ngân sách sẽ phải theo quy chuẩn chung, không có sự ưu tiên. Mặt khác liên quan đến lợi ích ngân hàng, vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay của ngân hàng là nợ xấu, trong khi tỷ lệ nợ xấu nằm trong khối doanh nghiệp vừa và nhỏ là không nhỏ. Vì vậy cần tính đến lợi ích trong việc hỗ trợ thế nào cho hợp lý và bảo đảm các điều kiện đặt ra, ông Sơn nhận định.

Vay ngoại tệ trong thời gian ngắn có thực sự hiệu quả?

 Với nguồn vốn FDI khi đầu tư vào môi trường kinh doanh Việt Nam trong 5 tháng vừa qua đã tăng hơn so với cùng kỳ năm ngoái cũng đánh giá chỉ số đầu tư ở Việt Nam đã cải thiện rõ rệt. Cùng với một số chỉ số khác như Doing Business của World Bank hay WEF… đều chỉ ra kinh tế nước ta có nhiều cải thiện. Điều này nói lên sự nỗ lực của cả các doanh nghiệp và Chính phủ, thể hiện rất rõ qua con số cụ thể FDI tăng, đầu tư trong nước cũng tăng. Đây là tín hiệu rất tốt để làm động lực cho những cải cách tiếp theo nhằm phát triển kinh tế và phát triển hệ thống doanh nghiệp vừa và nhỏ của nước ta. Ông Lê Duy Bình chia sẻ.

Theo số liệu khảo sát từ tháng 5.2016 số lượng doanh nghiệp mới thành lập đã tăng lên là dấu hiệu đáng mừng. Đặc biệt từ 1.7.2016 sẽ có hỗ trợ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa về xuất nhập khẩu như cho vay ngoại tệ trở lại, ông Lê Duy Bình cho biết, việc cho vay ngoại tệ trở lại sẽ có tác động tới một số nhóm doanh nghiệp, không phải cho toàn bộ doanh nghiệp tại Việt Nam. Trong khi đó, Thông tư của Ngân hàng Nhà nước quy định rất rõ chỉ cho vay đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu sẽ tháo gỡ rất nhiều khó khăn cho khối doanh nghiệp này. Động thái này của Ngân hàng Nhà nước rất tốt, tuy nhiên chưa thể nói lên điều gì bởi hoạt động này chỉ diễn ra từ 1.7 đến hết 31.12 năm 2016. Như vậy, sau đó các doanh nghiệp sẽ phải lo lắng việc tiếp tục hoạt động thế nào nếu không còn được vay ngoại tệ để hoạt động. Ngân hàng Nhà nước cũng đã đưa ra nhiều hình thức tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận vốn nhưng tình hình thực tế về chi phí, lãi suất còn khá cao so với khả năng của các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam. Tính tỷ lệ lợi nhuân bình quân của các doanh nghiệp và mức lãi suất cho vay của các ngân hàng đang tiệm cận ở mức gần bằng nhau, điều này rất khó khăn với các doanh nghiệp.

Môi trường kinh doanh còn nhiều vướng mắc

Chia sẻ về vấn đề môi trường kinh doanh đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay, nguyên Cục trưởng Cục Kiểm tra Văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư Pháp Lê Hồng Sơn cho biết, môi trường bao gồm rất nhiều vấn đề, vướng mắc hiện nay chính là ở các Bộ, các tỉnh. Đó là việc đưa ra những quy định mang tính chất lợi ích nhóm, ngành, hoặc các cách lách chuẩn có giá trị pháp lý cao như lách luật để đưa lại những lợi ích cho Bộ, ngành và những người thực thi. Đây chính là vật cản lớn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chính vì vậy người thực thi phải là những người liêm chính, Chính phủ đương nhiên phải liêm chính nhưng người thực thi cũng phải liêm chính, tử tế từ điểm nhỏ nhất là cung cách làm việc. Lực lượng thực thi phải là những công chức có tâm, liêm chính trong khi hiện nay sự lưu manh hóa đang phổ biến. Ông Sơn chia sẻ, để hỗ trợ các chính sách cho những doanh nghiệp vừa và nhỏ phát triển, trước hết là thể chế, tiếp đó là việc thực thi thể chế đó theo nghĩa có giá trị pháp lý cao đó là các văn bản của các Bộ, ngành, địa phương phải đúng, sát thực tế. Về phía doanh nghiệp khi hoạt động đương nhiên phải đáp ứng đủ những tiêu chí đưa ra theo thể chế chung, không có bất cứ sự đòi hỏi ưu tiên nào.

Ngoài ra, cần phải làm chặt công tác chống tham nhũng trong bối cảnh hiện nay tham nhũng vặt tương đối phổ biến. Ông Sơn cho rằng, chống bằng cách người thực hiện thủ tục hành chính được đưa ra nhận xét, phản biện đối với hệ thống và người thực thi, được thông tin phản ánh thực trạng và được giải quyết những phản ánh một cách triệt để. Tránh tình trạng rút kinh nghiệm, không có chứng cứ như hiện nay đang rất phổ biến là một hội chứng rất khó chấp nhận.

Qua đây, thấy rằng vai trò nhà nước kiến tạo môi trường để doanh nghiệp vừa và nhỏ được hoạt động một cách an toàn, thuận lợi là yếu tố quan trọng nhất. 

Hồng Nhung
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân