Chưa rõ khái niệm theo dõi thi hành pháp luật
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Chưa rõ nội hàm

Theo TS. Hồ Quang Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp, thiếu định nghĩa về theo dõi thi hành pháp luật dẫn tới khó xác định chủ thể và đối tượng, nội dung cũng như phạm vi và mục đích của hoạt động này. Điều đó lý giải vì sao nhiều báo cáo đánh giá tình hình theo dõi thi hành pháp luật của các bộ, ngành, địa phương còn chung chung, mặc dù “năm nay có chuyển biến hơn năm trước” song chuyển biến ra sao, thể hiện ở tiêu chí và nội dung nào lại chưa được đề cập tới.

Hiện nay vẫn có không ít người cho rằng, tổ chức thi hành pháp luật là trách nhiệm của cơ quan nhà nước và chủ thể theo dõi thi hành pháp luật là ngành tư pháp hay những người làm công tác pháp chế. Thực tế, theo dõi thi hành pháp luật là hoạt động gắn liền với công tác chuyên môn nên đây phải được xem là trách nhiệm chung của mọi ngành chứ không riêng ngành tư pháp. “Chính vì thiếu rõ ràng về chủ thể theo dõi thi hành pháp luật nên mặc dù đã có sự tham gia bước đầu của các tổ chức, đoàn thể vào công tác này nhưng sự phối hợp vẫn chưa chặt chẽ, tích cực. Nghị định 59/2012 về theo dõi tình hình thi hành pháp luật cũng chưa đề cập tới cơ chế thu hút các tổ chức xã hội hay doanh nghiệp, người dân tham gia” – TS. Hồ Quang Huy nhận định.

Nhiều chuyên gia cho biết, vì chưa xác định rõ chủ thể và thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong giải quyết theo dõi thi hành pháp luật nên nhiều nơi phản ứng chính sách còn rất chậm hoặc không có ý kiến phản hồi sau khi nhận được kết quả theo dõi. Thậm chí, nhiều địa phương tốn công sức để theo dõi thi hành pháp luật, đưa ra nhận định, kiến nghị lên cấp trên có thẩm quyền nhưng sau vài năm nhìn lại thì những đề xuất, kiến nghị này vẫn không được xử lý. Đáng nói là Nghị định 59/2012 mới chỉ đưa ra nguyên tắc, yêu cầu chủ thể có nghĩa vụ tiếp nhận và giải quyết kiến nghị nhưng nếu không thực hiện cũng không có cơ chế ràng buộc trách nhiệm.

Vướng về nội dung

Nghị định 59/2012 có đề cập tới 3 nội dung cơ bản của hoạt động theo dõi thi hành pháp luật gồm: việc ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành văn bản quy phạm pháp luật; bảo đảm các điều kiện cho thi hành pháp luật và tình hình tuân thủ pháp luật. Ông Phạm Đình Thưởng, Phó vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Công thương đặt câu hỏi: Chỉ đánh giá hoạt động theo dõi thi hành pháp luật qua 3 nội dung này đã đầy đủ chưa? Theo ông Thưởng cho rằng, để thực hiện được mục tiêu đã đề ra thì phải chỉ ra được thực trạng thi hành pháp luật, những mặt còn tồn tại của hoạt động này, từ đó mới đề xuất sửa đổi hệ thống pháp luật.

Mặc dù có ý kiến cho rằng đánh giá nội dung tuân thủ pháp luật chính là đánh giá thực trạng thi hành pháp luật, thế nhưng, theo nhiều chuyên gia, hai khái niệm này không đồng nhất và tuân thủ pháp luật chỉ là một phần của thi hành pháp luật. Có thể đánh giá được mức độ tuân thủ của đối tượng được theo dõi với điều kiện quy định pháp luật đã đầy đủ, toàn diện. Với trường hợp quy định pháp luật còn hạn chế thì rất khó đánh giá.

Chẳng hạn như quy định tại Nghị định 51/2010 về chế độ hóa đơn, chứng từ. Theo đó, “hóa đơn được lập và xuất tại thời điểm hai bên chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa” – tức là sẽ được lập và xuất tại thời điểm người bán hàng đã giao hàng và người mua hàng đã nhận được hàng. Song, theo quy định về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại, hóa đơn thì việc vận chuyển hàng hóa trên đường đã phải xuất trình hóa đơn, chứng từ về nguồn gốc hàng hóa tại thời điểm chuyển giao. Hay quy định yêu cầu cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm phải bảo đảm an toàn thực phẩm cũng chưa tính tới loại hình kinh doanh trên mạng điện tử. Không hiếm người thực hiện kinh doanh qua sàn giao dịch và hàng hóa được chuyển từ cơ sở sản xuất trực tiếp tới người mua. Họ không có cơ sở kinh doanh cố định để lưu trữ hàng hóa, thực phẩm vì vậy không thể xác định họ có bảo đảm đủ điều kiện an toàn thực phẩm cho cơ sở kinh doanh hay không.

Dương Cầm
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân