Chuẩn bị thực thi Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014: Doanh nghiệp không thể đứng ngoài
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Từ đào tạo…

Doanh nghiệp luôn thiếu lao động trong khi không ít lao động đang thiếu việc làm, đây là nghịch lý đã tồn tại từ lâu trên thị trường lao động nước ta. Theo đại diện Bộ GD – ĐT Australia Carrie Roache, nghịch lý này xuất phát từ nhiều lý do, trong đó mấu chốt là do thiếu sự phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp, dẫn đến hoạt động giáo dục nghề nghiệp đến nay vẫn chưa thật sự đúng và trúng. Bởi cơ sở giáo dục nghề nghiệp là nơi đào tạo lao động nhưng tiêu chuẩn, kỹ năng nào mới thực sự cần thiết, phục vụ trực tiếp cho việc hành nghề sau này thì doanh nghiệp là người nắm rõ nhất. Chính vì lẽ đó, Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 đã dành hẳn một chương quy định quyền và trách nhiệm của doanh nghiệp trong hoạt động giáo dục nghề nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp sẽ phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp từng bước xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo đến tổ chức giảng dạy. Với kinh nghiệm được thực hành thường xuyên và liên tục cập nhật kỹ năng nghề, việc để các chuyên gia đến từ doanh nghiệp trực tiếp tham gia quá trình đào tạo được đánh giá sẽ tạo ra bước đột phá trong tiếp cận và đào tạo kỹ năng nghề. Kết quả khảo sát thực tế tại 9 cơ sở giáo dục nghề nghiệp Việt Nam của các chuyên gia đến từ Hội đồng Anh đã chỉ ra rằng, giáo viên tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp của nước ta đang gặp khó khăn trong cập nhật kỹ năng nghề mới, thậm chí có giáo viên chưa có kinh nghiệm thực hành kỹ năng nghề giảng dạy, nhất là đối với những ngành nghề đòi hỏi chuyên môn cao như đường sắt, hàng không, công nghệ… Không có điều kiện trau dồi, nâng cao kỹ năng nghề cộng thêm hạn chế về cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục nghề nên rất khó để bảo đảm chất lượng của chính đội ngũ giáo viên, chưa nói đến đào tạo lao động, bởi thầy giỏi thì mới có trò giỏi.

Ngoài ra, bà Carrie Roache còn khuyến nghị, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nên linh động để doanh nghiệp hướng dẫn thực tập và đánh giá kết quả học tập trực tiếp tại cơ sở doanh nghiệp, bên cạnh đánh giá tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Với cơ sở hạ tầng đầy đủ và kinh nghiệm thực tiễn sẵn có, đây là một trong những giải pháp tối ưu, vừa nâng cao chất lượng đào tạo lao động từ lý thuyết đến thực hành, vừa tăng cường khả năng đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp.

Chuyên gia của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) Ngô Xuân Vịnh cũng đánh giá cao quy định để doanh nghiệp trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục nghề nghiệp cùng cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, do việc liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp hiện nay còn có nhiều hạn chế nên chưa đạt hiệu quả như mong đợi. Doanh nghiệp chưa thấy được lợi ích rõ rệt khi tham gia đào tạo là có ngay những lao động có kỹ năng nghề do mình đào tạo, cũng như chưa thấy được trách nhiệm là cần phải đóng góp vào công cuộc trồng người của toàn xã hội. Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp cũng còn thụ động, không tìm đến doanh nghiệp nên sự liên kết lỏng lẻo. Vì thế, ông Ngô Xuân Vịnh cho rằng, ngoài các chính sách hỗ trợ (nếu có) của Nhà nước, cả cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp phải thực sự chủ động và nhận thức được đầy đủ lợi ích của mình trong liên kết đào tạo lao động.

… đến việc làm

Nếu doanh nghiệp chỉ đơn thuần phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong đào tạo có lẽ chưa đủ, quan trọng là doanh nghiệp phải tiếp tục liên kết hỗ trợ sau đào tạo đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung và người lao động nói riêng. Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 khuyến khích doanh nghiệp đặt hàng với cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Điều này có nghĩa là cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp tự thỏa thuận số lượng lao động đào tạo phù hợp với khả năng đào tạo của cơ sở giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu kỹ năng của doanh nghiệp. Hay nói cách khác là cơ sở giáo dục nghề nghiệp căn cứ vào nhu cầu và điều kiện của chính doanh nghiệp để đào tạo chứ không căn cứ vào các quy định chung, không theo kiểu may sẵn mà chuyển sang may đo.

Đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp là cách để tối đa hóa cung – cầu trong thị trường lao động. Lao động sau khi được đào tạo sẽ có ngay việc làm và doanh nghiệp cũng từ đó có ngay được lao động phù hợp với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực thay vì phải tìm kiếm trên thị trường tự do, mất thời gian và chi phí. Tuy nhiên, để có thể nhận đào tạo lao động theo đặt hàng của doanh nghiệp, cần nỗ lực rất lớn từ phía cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Đơn cử như Trường Cao đẳng nghề Du lịch Cần Thơ, dù là đơn vị đào tạo nghề du lịch chính thống ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long nhưng do năng lực đội ngũ giáo viên hạn chế nên chưa tạo được niềm tin của doanh nghiệp, từ đó rất khó để thu hút doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có mối quan hệ truyền thống với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thâm niên.

Đã đến lúc, doanh nghiệp phải chung tay với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để đào tạo nguồn lao động trong nước. Bằng không, khi thị trường lao động được tự do chuyển dịch trong khu vực, người lao động nếu không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ năng nghề sẽ lập tức tự bị đào thải khỏi thị trường lao động, có nguy cơ mất việc ngay trên sân nhà.

 Theo nghiên cứu Cộng đồng ASEAN 2015: Quản lý hội nhập hướng tới việc làm tốt hơn và thịnh vượng chung do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) hình thành vào cuối năm này sẽ tạo ra nhu cầu lao động ngày càng tăng đối với các trình độ nghề khác nhau. Dự báo tại Việt Nam, đến năm 2025, nhu cầu đối với lao động có trình độ kỹ năng mức trung bình sẽ tăng 28%, lao động có trình độ kỹ năng thấp là 23% và lao động có kỹ năng cao sẽ tăng 13%. Cùng với Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014, hội nhập AEC là thách thức những cũng là cơ hội để cải cách hoạt động giáo dục nghề nghiệp tại nước ta.
 
Giám đốc Hội đồng Anh tại Việt Nam Cherry Gough đề xuất, nên xây dựng và hình thành Hội đồng kỹ năng ngành. Hội đồng kỹ năng ngành là những tổ chức do doanh nghiệp lãnh đạo, giúp thu hút tài năng, phát triển lực lượng lao động và bảo đảm chất lượng lao động luôn được giữ ở mức cao trong các doanh nghiệp thành viên. Tại Vương quốc Anh, Hội đồng kỹ năng ngành có thể cung cấp giải pháp tổng thể về nhân lực cho doanh nghiệp, từ tuyển dụng lao động có kỹ năng mà doanh nghiệp cần cho đến phát triển chương trình thực tập hay đào tạo kỹ năng nghề. Không những vậy, đây còn là nơi thu thập thông tin về thị trường lao động và phân tích để đưa ra những dự báo chính xác về sự thiếu hụt lao động có kỹ năng trong tương lai. Từ đó, doanh nghiệp sẽ chủ động có kế hoạch tuyển dụng và cơ sở giáo dục nghề nghiệp lấy đó làm cơ sở định hướng đào tạo lao động.

Bạch Dương
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân