Đánh giá rủi ro tín dụng chưa được chú trọng
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Phải ghi nhận rằng hoạt động đánh giá rủi ro tín dụng đã được Ngân hàng Nhà nước ý thức từ rất sớm, ngay khi nền kinh tế nước ta bước vào thực hiện cơ chế kinh tế thị trường. Từ cách đây gần 20 năm, Ngân hàng Nhà nước đã thành lập Trung tâm thông tin Tín dụng (CIC) với mục tiêu thu thập thông tin rộng rãi về hoạt động của doanh nghiệp, trên cơ sở đó đánh giá, xếp hạng mức độ rủi ro tín dụng nhằm cung cấp thông tin cho các ngân hàng thương mại trước khi quyết định cho vay. Đồng thời Trung tâm này cũng thu thập các thông tin về hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại thông qua các báo cáo quyết toán tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng để phục vụ công tác quản lý. Một nguồn thông tin quan trọng mà Trung tâm này thu thập là những báo cáo về tình hình quản trị rủi ro nội bộ của các ngân hàng thương mại. Như vậy, để đánh giá rủi ro tín dụng của một ngân hàng nằm ở mức độ nào, Trung tâm này cần rất nhiều thông tin trung thực, thông tin về hoạt động của doanh nghiệp (khách hàng đi vay); thông tin từ các ngân hàng (người cho vay). Tất nhiên mỗi ngân hàng cũng có hệ thống kiểm soát rủi ro nội bộ, nhưng chủ yếu phục vụ việc quản trị, điều hành nội bộ.Quan trọng là thế, nhưng thời gian qua Trung tâm CIC chưa có tiếng nói thực sự có sức nặng trong quá trình ban hành các chính sách tiền tệ, ngân hàng. Khoảng 2 năm gần đây, khi Ngân hàng nhà nước thực hiện lộ trình minh bạch hóa thông tin ngân hàng, công bố công khai việc xếp hạng các ngân hàng theo nhóm A, B, C hoặc đưa ra hạn mức tăng trưởng tín dụng căn cứ vào cấp độ xếp hạng ngân hàng, thì những nhận định, đánh giá của CIC mới được cân nhắc đến. Tuy nhiên, những đánh giá xếp hạng rủi ro tín dụng đối với hệ thống ngân hàng thương mại – mặc dù được CIC công bố trên website của mình và của Ngân hàng Nhà nước, vẫn chưa đến được với đông đảo khách hàng. Gần đây, trước băn khoăn của dư luận về những nghịch lý trong hoạt động ngân hàng, Trung tâm thông tin tín dụng CIC của Ngân hàng nhà nước mới rụt rè đưa ra một vài thông tin liên quan đến rủi ro tín dụng.  

Bên cạnh đó, có một thực tế đáng lo ngại là, không ít ngân hàng thương mại đang buông lỏng công cụ kiểm soát rủi ro nội bộ, bỏ qua nhiều tiêu chí cơ bản trong đánh giá sự tín nhiệm của đối tượng vay vốn, khiến cho tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng từng ngày.

Trong khi đó, trước nhu cầu đòi hỏi của xã hội, đã xuất hiện những mô hình thu thập thông tin tín dụng, đánh giá và xếp hạng ngân hàng của tư nhân, như Công ty cổ phần xếp hạng tín nhiệm Doanh nghiệp VN – CRV; Trung tâm thông tin tín dụng tư nhân Private Credit Bureau (PCB), do Ngân hàng thế giới tài trợ, chuyên cung cấp những dịch vụ như: các báo cáo tình hình vay nợ, tài sản thế chấp, lịch sử quan hệ tín dụng… cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, thể nhân. Các thông tin này cũng sẽ được cung cấp cho các ngân hàng, giúp ngân hàng có cơ sở thực hiện các quyết định cho vay và quản lý dư nợ. Thậm chí công ty CRV còn xếp hạng tín nhiệm ngân hàng, và công bố khá rộng rãi bản Báo cáo thường niên đánh giá xếp hạng này. Những thông tin này cũng khiến dư luận băn khoăn về độ chuẩn xác và tính xác thực của thông tin công bố đến đâu?

Thực tế này cho thấy, đang có sự  chưa chuẩn trong phân vai của hoạt động cung cấp thông tin về rủi ro tín dụng. Lẽ ra, với vị trí và chức năng của mình, Trung tâm CIC do Ngân hàng Nhà nước thành lập phải là người cầm chịch trong việc công bố các thông tin về rủi ro tín dụng, vì sự nhạy cảm của loại thông tin này. Thậm chí CIC còn phải là nơi cung cấp sớm nhất, chính xác nhất, đầy đủ nhất các thông tin liên quan đến hoạt động tín dụng mà dư luận đang có quan ngại hoặc nghi vấn nhằm định hướng và trấn an dư luận. Việc không xuất hiện kịp thời và chưa tròn vai của CIC có thể gây thêm phức tạp cho yêu cầu minh bạch hóa thông tin về hoạt động ngân hàng, và đôi khi sẽ khiến tình hình trở nên bất an, khi mà thông tin bị nhiễu trong bối cảnh ngành ngân hàng đang đẩy mạnh tái cơ cấu hoạt động của mình.

Mai An
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân