Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Quy mô không quyết định hiệu quả
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Nhỏ chưa chắc đã yếu…

Đó là vấn đề chính được đề cập tại Hội thảo “Việt Nam trong bối cảnh kinh tế mới: Một số vấn đề về lao động và doanh nghiệp nhỏ và vừa” do Ủy ban Kinh tế tổ chức mới đây tại TP Hồ Chí Minh. Cụ thể, theo báo cáo của Hiệp hội DNNVV cho thấy: Khu vực DNNVV đóng góp 43,2% GDP, 61% việc làm (hằng năm tạo gần 1 triệu việc làm), 31% xuất khẩu và gần 30% thu nộp ngân sách, thu hút 38% vốn đầu tư xã hội. Tỷ lệ doanh thu/vốn đo lường năng suất, hiệu quả khu vực DNNVV bình quân thường chỉ bằng 0,7 lần so khu vực FDI, nhưng cao gấp 2,3 lần so DNNN…

Tuy nhiên, trước xu thế hội nhập đang diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, khối kinh tế này sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn. Cụ thể, thiếu kỹ năng tìm kiếm thị trường, thiếu thông tin pháp lý, thiếu vốn… Nguyên nhân chính là DNNVV vẫn hoạt động tự phát, cùng với tập quán “gia đình chủ nghĩa, quan hệ thân hữu” khiến “căn bệnh không thể tự lớn” của khu vực DNNVV kéo dài…

Liệu với mức tồn tại lên đến trên 90% là DNNVV lại có nhiều điểm yếu như vậy thì các DNNVV hoạt động có hiệu quả không? Nhìn từ góc độ lý luận, TS. Nguyễn Thắng, Giám đốc TT Phân tích và Dự báo (CAF) cho rằng, có 2 vấn đề về quy mô đó là quy mô nội tại tức là doanh nghiệp phải đủ lớn thì mới có hiệu quả. Song có quy mô ngoại vi đó là các doanh nghiệp nhỏ liên kết chặt chẽ với nhau sẽ đem lại hiệu quả lớn. Nhật Bản là minh chứng cho vấn đề này, các doanh nghiệp nhỏ của Nhật Bản gắn chặt với các doanh nghiệp lớn. Và các doanh nghiệp nhỏ sẽ tập trung vào phát triển lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho các doanh nghiệp lớn…

Từ thực tiễn, TS. Tô Hoài Nam, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cũng nhận định, tính từ thời điểm khó khăn và thuận lợi thì doanh nghiệp khu vực này luôn giữ mức tăng trưởng. Việc đóng góp vào ngân sách nhà nước của khối kinh tế này tính trên tỷ lệ vốn đầu tư rất cao. Đồng thời, trong nền kinh tế hiện đại mạng lưới kinh doanh là vấn đề quan trọng. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang hoạt động ở mọi vùng miền. Ngoài ra, về mặt xã hội doanh nghiệp nhỏ và vừa còn giúp rút ngắn khoảng cách giàu nghèo qua việc tăng tỷ lệ trung lưu trong xã hội. Từ đó tạo sự phát triển kinh tế xã hội bền vững, thuận lợi.

Từ đó có thể thấy, vấn đề quy mô nhỏ hay to không quan trọng bằng hiệu quả kinh tế từ mô hình đó đem lại cho xã hội. Vì mỗi quy mô có một lợi thế riêng một sức mạnh riêng, doanh nghiệp nhỏ có tính năng động riêng của nó.

DNNVV cần là chiến lược quốc gia…

Để phát huy sức mạnh tiềm tàng của DNNVV, vai trò chính của Nhà nước là gì? Tại hội thảo, không ít ý kiến cho rằng, để doanh nghiệp phát huy được thế mạnh của mình, điểm đầu tiên cần tính đến là các cơ quan chức năng phải thay đổi nhận thức về DNNVV. ĐBQH Trần Du Lịch (TP Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, cần xem phát triển kinh tế của khối doanh nghiệp này là chiến lược quốc gia. Bởi từ thực tế của một số nước và nền kinh tế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Mỹ thì doanh nghiệp nhỏ luôn gắn với những vấn đề lớn. Và về cơ bản doanh nghiệp nhỏ sẽ thực hiện chức năng làm công nghiệp hỗ trợ cho các doanh nghiệp lớn. Cụ thể, từ những năm 1960, Nhật Bản đã coi DNNVV là trụ cột nền kinh tế. Đến năm 1990, nước này lại xem đây là khu vực năng động, sáng tạo của nền kinh tế. Bản thân các tập đoàn lớn của nhiều nền kinh tế thế giới đều trưởng thành từ mô hình DNNVV. Tại Đài Loan (Trung Quốc) đã thành lập Trung tâm hỗ trợ thông tin về thị trường để giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt thông tin… Hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận, ứng dụng khoa học công nghệ mới.

Theo đó, Nhà nước cần hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ giải quyết khó khăn nội tại. Đó là bài toán về nhân lực, nguồn vốn, công nghệ, thị trường… Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Đặng Huy Đông cho biết, sắp tới Bộ sẽ trình và xin ý kiến Quốc hội về Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong đó, tập trung vào việc tạo cơ chế chính sách hỗ trợ để DNNVV khắc phục được những hạn chế nội tại hiện nay như sản xuất manh mún, thiếu thương hiệu… Đặc biệt, sẽ nhấn mạnh vào tính liên kết sản phẩm theo vùng… Hiện nay, tại ĐBSCL có 3 sản phẩm đã được liên kết sản xuất theo vùng, đó là gạo – trái cây – thủy sản. Đó cũng sẽ là mục đích mà Dự thảo Luật hướng tới trong việc tạo cơ chế, chính sách thuận lợi cho DNNVV. Thứ trưởng chỉ rõ, ở đây cần xem vấn đề hỗ trợ không phải cơ chế xin cho mà cần coi hỗ trợ là những quyền mà DNNVV được hưởng.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc nhấn mạnh, điều quan trọng là các bộ, ngành của Chính phủ phải thống nhất quan điểm cũng như nhận thức, tư duy về vai trò của DNNVV đối với sự phát triển của nền kinh tế. Theo đó, các chính sách mới thực sự là động lực thúc đẩy nhóm kinh tế này phát triển bền vững.

 DNNVV cần được tiếp cận thị trường theo đúng nguyên tắc thị trường

Phó chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam Tô Hoài Nam cho rằng, các chính sách phải hiểu được ý chí và hoài bão của DNNVV. Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp tư nhân không có tham vọng trở thành đại gia. Họ chỉ cần môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh. Ở các nước và nền kinh tế có mô hình cân bằng như Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, hệ thống hợp đồng thầu phụ giữa doanh nghiệp nhỏ và lớn rất phát triển. Trong khi đó ở nước ta các doanh nghiệp nhỏ dường như khó chen chân hợp tác với các doanh nghiệp lớn. Đơn cử như tỷ lệ nội địa hóa sản xuất linh kiện cho các doanh nghiệp lớn rất ít. Trong khi đó, hợp đồng phụ với các doanh nghiệp nhà nước hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thể đem lại cơ hội làm tăng năng suất và chuyển giao công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ.

Đinh Loan
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân