Dự án Luật Dược (sửa đổi): Tăng minh bạch, giảm trung gian
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Đó là những câu hỏi được nhiều ĐBQH thẳng thắn đặt ra với cơ quan soạn thảo khi thảo luận lần đầu về Dự án Luật Dược (sửa đổi) trong ngày làm việc cuối cùng của QH tại Kỳ họp thứ 10 vừa qua.

Dự thảo Luật đã quy định nguyên tắc quản lý giá thuốc theo cơ chế thị trường, tôn trọng quyền tự định giá của doanh nghiệp, bảo đảm công khai, minh bạch. Nhà nước chỉ can thiệp nhằm bình ổn giá đối với thuốc thiết yếu và thuốc có biến động bất thường ảnh hưởng đến ổn định kinh tế – xã hội. Có quy định phân công rõ hơn trách nhiệm quản lý nhà nước về giá thuốc. Cơ chế quản lý giá thuốc cũng đã rõ ràng hơn, đặc biệt là việc đàm phán đối với biệt dược, thuốc mới, thuốc trong thời gian còn bản quyền. Hay với các quy định về đấu thầu, lĩnh vực còn được cho là đang có tình trạng độc quyền, thì chính sách ưu đãi được điều chỉnh theo hướng chọn nhà thầu là cơ sở sản xuất thuốc trong nước. Dẫu vậy, Dự thảo Luật lại chưa có quy định cụ thể làm cơ sở cho việc doanh nghiệp tự kê khai giá thuốc thế nào là hợp lý mà chỉ nặng về quản lý sản phẩm trong nước, trong khi đó, đối với sản phẩm nhập khẩu lại chưa quản được công đoạn xây dựng giá vận chuyển đưa vào Việt Nam – ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận) thẳng thắn.

Chỉ rõ thực tế áp dụng cơ chế kiểm soát giá thuốc thông qua việc để doanh nghiệp tự kê khai giá như thời gian qua chưa phải là giải pháp hiệu quả, ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan (TP Hồ Chí Minh) đề nghị, sửa đổi Luật Dược lần này phải xác định và khắc phục 3 nguyên nhân chính gây bất ổn về giá thuốc và thường tập trung ở thuốc nhập khẩu. Đó là tình trạng độc quyền và cấu kết nâng giá vì chưa quản được công đoạn xây dựng giá vận chuyển (giá ship) trước khi vào Việt Nam đối với thuốc ngoại; tình trạng mua, bán lòng vòng tầng nấc trung gian đã đẩy giá lên; việc mua chuộc bác sĩ, bắt tay giữa công ty và bác sĩ để ăn hoa hồng chiết khấu. Dự thảo Luật cần có quy định hạn chế số lượng các tầng nấc trung gian và thặng dư số tối đa. Trên cơ sở giá doanh nghiệp kê khai thì cơ quan quản lý nhà nước phải kiểm soát và chống việc kê khống. Phải có chế tài nghiêm khi phát hiện hành vi bắt tay trục lợi giữa công ty dược và bác sĩ. Đây là việc nhiều quốc gia trên thế giới đã làm và làm mạnh, trong đó có những vụ việc điển hình mà con số tiền phạt có thể lên đến hàng tỷ USD.

Theo ĐBQH Lê Khánh Nhung (Quảng Bình), để quản lý được giá thuốc, trước hết phải bảo đảm cung đáp ứng đủ cầu. Điều này có nghĩa Luật phải tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa để phát triển công nghiệp dược trong nước, tránh phụ thuộc quá lớn vào thuốc nhập khẩu và tình trạng độc quyền. Nhưng hiện nay, do nguồn cung trong nước không đáp ứng đủ nhu cầu của người dân (chỉ chiếm 5%), việc nhập khẩu thuốc là tất yếu. Một trong những khiếm khuyết của hệ thống cung ứng là có quá nhiều nhà phân phối, bán buôn, bán lẻ. Đường đi của viên thuốc, vỉ thuốc vì thế quá lòng vòng, tiêu tốn lớn chi phí cho khâu phân phối, trong khi chất lượng thuốc lại khó kiểm soát. Để khắc phục hạn chế này, Bộ Y tế đã xây dựng lại mạng lưới phân phối và xác định đây là một trong những nội dung trong Chiến lược phát triển ngành dược đến năm 2020. 5 trung tâm phân phối lớn, chuyên nghiệp và đã được Thủ tướng Chính phủ ký phê duyệt. Tuy nhiên, trong Dự thảo trình QH tại Kỳ họp thứ 10 chưa quy định rõ nội dung hệ thống phân phối. ĐB Lê Khánh Nhung đề nghị cần đưa nội dung về hệ thống phân phối vào phạm vi điều chỉnh của Luật và nên có chương riêng để làm rõ mô hình và hoàn thiện hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm các tầng lớp trung gian.

Dự án Luật Dược (sửa đổi) mới trình QH cho ý kiến lần đầu. Từ nay đến Kỳ họp sau, cơ quan soạn thảo còn thời gian để rà soát, tiếp thu ý kiến của các ĐBQH để hoàn thiện Dự thảo Luật. Dù tiếp thu, chỉnh lý theo hướng nào thì yêu cầu của ĐBQH về minh bạch trong quản lý, giảm bớt các tầng nấc trung gian đang ăn chặn quá nhiều khoản chi phí, dẫn tới việc dân ta vốn còn nghèo mà vẫn phải mua thuốc với giá cả đắt đỏ, không tương xứng với chất lượng là câu chuyện cần được cân nhắc cẩn trọng.

 Phó chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội NGUYỄN VĂN TIÊN: Người dân không muốn giá thuốc “mập mờ”

Trong Dự thảo Luật lần này chúng ta đã bỏ mất quy định về vai trò của Chính phủ trong việc kiểm soát không cho thuốc Việt Nam cao hơn thuốc của các nước trong khu vực có cùng điều kiện. Bỏ mất cam kết chính trị này có nghĩa người dân dùng thuốc giá thế nào cũng được. Do đó, đề nghị trong Dự thảo cần có quy định để kiểm soát các loại thuốc độc quyền nêu trên. Còn thực tế, đối với các loại thuốc khác cạnh tranh rất dữ dội và bảo hiểm xã hội đã kiểm soát rất chặt nên không cần quy định trong Luật mà có thể giao cho Chính phủ. Bộ Y tế phải quy định đúng loại thuốc độc quyền, bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa các bên. Người dân chỉ cần minh bạch và lợi ích đúng của doanh nghiệp và người bán, chứ người dân không muốn giá thuốc bị mập mờ, khuyến mại nhiều quá.

ĐBQH HUỲNH VĂN TÍNH (Tiền Giang): Mua bán kháng sinh đang dễ như mua rau

Dự thảo Luật Dược (sửa đổi) cần có quy định các cơ sở bán thuốc đặc trị, nhất là thuốc kháng sinh phải bán theo toa của bác sĩ, bảo đảm sử dụng thuốc an toàn. Việt Nam hiện nay mua bán kháng sinh dễ như mua rau ở  ngoài chợ, phổ biến là tình trạng mua bán kháng sinh bán không có đơn của bác sĩ. Theo cảnh báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Việt Nam buôn bán thuốc kháng sinh ở thành thị là 88%, ở nông thôn 91%, 76% số bác sĩ kê toa kháng sinh không phù hợp, hệ quả là khoảng 33% số người bệnh bị kháng thuốc. Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh cao nhất toàn cầu. Bộ Y tế đã có quy định bán thuốc kháng sinh theo toa bác sĩ, nhưng hiện không có ai kiểm tra, xử phạt hoặc có xử phạt thì chế tài chưa đủ sức răn đe. Do vậy, cần có quy định trong sửa đổi Luật Dược lần này để điều chỉnh đối với thuốc kháng sinh.

Lam Giang
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân