Gỡ vướng để phát huy hiệu quả chính sách bảo hiểm thất nghiệp
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Kết quả bước đầu

Với đóng góp 1% mức lương hiện hưởng, người lao động sau 15 ngày mất việc sẽ được hưởng trợ cấp thất nghiệp bằng 60% mức bình quân tiền lương, tiền công tháng của 6 tháng liền kề trước khi mất việc trong thời gian tối đa là 12 tháng, tùy theo thời gian trước đó đã đóng BHTN; được hỗ trợ học nghề phù hợp để chuyển đổi nghề nghiệp trong thời gian tối đa không quá 6 tháng; được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí và hưởng chế độ bảo hiểm y tế mà nguồn tài chính lấy từ quỹ BHTN. Đây là một trong những chính sách nhằm hướng tới mục tiêu an sinh xã hội, bảo đảm quyền lợi cho người lao động trong thời gian tạm thời mất việc làm. Điển hình là trường hợp 1.000 lao động của Công ty Dệt may 8.3 (Hà Nội) bị thất nghiệp khi Công ty này chuyển nhà máy về Hưng Yên thời điểm trước tết Tân Mão. Nhờ giải quyết tốt chính sách hỗ trợ, số công nhân này đã yên tâm đón Tết và tìm kiếm việc làm mới.

Theo Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ LĐ – TB và XH Lê Quang Trung: đến nay, 63 Sở LĐ – TB và XH của các tỉnh, thành trên cả nước đã thực hiện chính sách BHTN cho người lao động. Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các trung tâm giới thiệu việc làm đã khẩn trương thành lập Phòng BHTN giúp người lao động dễ dàng giao dịch khi có nhu cầu. Tính đến hết tháng 12.2010, toàn quốc có 7,05 triệu người tham gia BHTN (chiếm 75% số lao động tham gia bảo hiểm bắt buộc), tăng gần 20% so với năm 2009. Tổng mức thu từ nguồn này là 8.300 tỷ đồng. Đến hết tháng 2.2011, có khoảng 176,9 ngàn người được hưởng trợ cấp thất nghiệp trên tổng số 225,6 ngàn người đăng ký thất nghiệp, tổng kinh phí ước đạt 544 tỷ đồng. Tính đến hết năm 2010, các địa phương trong cả nước đã đăng ký BHTN và được giải quyết hưởng trợ cấp, trung bình mỗi tháng một trung tâm giới thiệu việc làm có 249 người đến đăng ký bảo hiểm thất nghiệp. Số người đăng ký thất nghiệp có quyết định được hưởng trợ cấp ngày càng cao (62% trong tháng 2.2010, 93,5% tháng 6.2010 và gần 100% vào tháng 12.2010).

Gỡ vướng để phát huy hiệu quả chính sách

Mục đích của BHTN là thúc đẩy người thôi hưởng bảo hiểm quay lại thị trường lao động càng sớm càng tốt. Việc góp phần bảo đảm đời sống cho hàng ngàn người lao động bị mất việc làm thực sự là chính sách hợp lòng dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, đã xuất hiện một số vướng mắc cần sớm được tháo gỡ để phát huy hiệu quả thiết thực của chính sách này. Trước hết, thủ tục chốt sổ bảo hiểm xã hội hiện đang là rào cản khiến người lao động khó tiếp cận các quyền lợi BHTN. Theo Luật Bảo hiểm xã hội, trong vòng 30 ngày kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, cơ quan Bảo hiểm chốt sổ cho người lao động. Tuy nhiên, thủ tục chốt sổ ở nhiều địa phương hiện nay đang gặp khó, do có quá nhiều doanh nghiệp nợ đọng bảo hiểm xã hội, BHTN (tổng nợ bảo hiểm xã hội năm 2010 là 1.725 tỷ đồng). Trong khi, người lao động chỉ có 15 ngày kể từ ngày đăng ký thất nghiệp phải nộp sổ bảo hiểm xã hội có xác nhận thời gian tham gia BHTN mới được hưởng trợ cấp thất nghiệp, nhiều lúc người lao động chưa kịp nhận sổ bảo hiểm xã hội thì đã hết thời gian nộp sổ để đăng ký BHTN. Nhiều lao động khi thôi việc, vì nhiều lý do nên chưa thể kịp đăng ký trợ cấp thất nghiệp theo hạn định. Để bảo đảm quyền lợi cho người lao động, nên quy định một khoảng thời gian nhất định (có thể là 3; 6; 9 hoặc 12 tháng), nếu người lao động có nhu cầu hưởng BHTN thì đăng ký thất nghiệp với trung tâm giới thiệu việc làm.

Một bất cập nữa là với quy định hiện nay, trường hợp người lao động nhảy việc, người vi phạm những quy định của doanh nghiệp và pháp luật bị thôi việc cũng được hưởng trợ cấp… Thực tế, đã có trường hợp lao động tìm cách lách luật, nghỉ việc để hưởng quyền lợi, dẫn đến tình trạng nhảy việc, nhất là ở các thành phố lớn có nhiều khu công nghiệp. Điều này không chỉ gây thất thoát cho quỹ BHTN mà còn ảnh hưởng đến tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, do không ổn định về nhân lực. Vì vậy, bên cạnh nâng cao ý thức của người lao động, cần có những quy định chặt chẽ hơn nhằm tránh thất thoát số tiền trợ cấp thất nghiệp. Các doanh nghiệp cũng cần có biện pháp giữ chân người lao động để ổn định sản xuất.

Mặt khác, quy định doanh nghiệp sử dụng dưới 10 lao động không thuộc diện tham gia BHTN cũng bất hợp lý. Vì lao động làm việc trong những doanh nghiệp này thường có khả năng mất việc làm cao, cần quan tâm hỗ trợ thì chưa có hàng rào để bảo vệ. Trong khi, nhiều doanh nghiệp loại này tìm cách lách luật, không bảo đảm quyền lợi cho người lao động… Khắc phục những bất cập trên, Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ LĐ – TB và XH Nguyễn Đại Đồng nhấn mạnh, thời gian tới, Cục sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về BHTN; tăng cường công tác thông tin và đẩy mạnh hoạt động của các trung tâm giới thiệu việc làm, đồng thời tổ chức nhiều hội nghị tập huấn, xây dựng các biện pháp quản lý lao động… gỡ vướng để chính sách BHTN được thực hiện có hiệu quả nhất.

Hải Thanh
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân