Hợp đồng lao động của người giúp việc gia đình: Cần quy định cụ thể
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Luật khó đi vào thực tế

Theo kết quả nghiên cứu của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), 90% người giúp việc (NGV) cho biết hình thức thỏa thuận lao động giữa họ và gia chủ là hợp đồng miệng.  Nhưng, thực tế chính vì không ký kết hợp đồng lao động nên quyền của NGV dễ bị xâm phạm, hoặc bản thân NGV tự ý nghỉ việc bất kỳ lúc nào, gây không ít xáo trộn công việc và đời sống gia đình gia chủ. Bởi thế, Bộ luật Lao động đã quy định hợp đồng lao động giữa NGV và gia chủ phải được lập thành văn bản. Tuy nhiên, việc thực hiện quy định trên thực tế còn gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chính là bởi Bộ luật mới chỉ quy định rất chung chung về nội dung của hợp đồng lao động giúp việc gia đình, trong khi đây là loại hợp đồng phức tạp, đòi hỏi những người lập văn bản phải có kiến thức nhất định về pháp lý.

Theo Điều 180 Bộ luật Lao động 2012, hợp đồng giúp việc gia đình phải làm rõ các nội dung gồm: hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương, thời giờ làm việc hằng ngày, chỗ ở. Trong đó, nội dung về thời giờ làm việc rất khó xác định chính xác. Trừ trường hợp NGV theo giờ, đa số các công việc trong gia đình là những công việc không tên và có thể diễn ra bất cứ khoảng thời gian nào trong ngày. Thậm chí, đối với những công việc như chăm sóc trẻ em hay người già, NGV thường phải luôn luôn sẵn sàng phục vụ gia chủ kể cả ban đêm. Do đó, thời gian làm việc của NGV kéo dài, triền miên, khó phân định với thời gian nghỉ ngơi. Theo nghiên cứu của ILO, có đến 61,1% NGV làm hơn 8 tiếng/ngày, trong đó có 35% NGV làm trên 12 tiếng/ngày. Hoặc, liên quan đến ngày nghỉ của NGV, thực tế hầu hết NGV đều có thể được gia chủ thu xếp công việc để về quê khi có nhu cầu cá nhân và gia đình. Tuy nhiên, đây là vấn đề thường xuyên dẫn đến mâu thuẫn giữa NGV và gia chủ. Nếu gia chủ không để NGV về quê lo việc nhà thì họ không yên tâm làm việc, nhưng cho phép họ nghỉ quá nhiều lại ảnh hưởng đến cuộc sống của gia chủ. Mà do đặc thù nghề nghiệp, những ngày nghỉ thứ bảy, chủ nhật, nghỉ lễ… lại là ngày cần NGV thì các thành viên gia đình mới có thời gian nghỉ ngơi, vui chơi, giải trí. Trong khi NGV cũng muốn về quê để đoàn tụ với gia đình trong các dịp lễ lạt theo tập quán của người Việt.

Cần có văn bản hướng dẫn

Có thể thấy, phần lớn nội dung quan trọng của hợp đồng lao đồng giữa NGV và gia chủ đều khó diễn đạt thành văn bản. Hợp đồng lao động dù có lập nhưng những nội dung quan trọng lại vẫn được thỏa thuận miệng thì việc lập hợp đồng trở nên vô nghĩa. Bởi vậy, phần lớn NGV và gia chủ không mặn mà với việc lập hợp đồng thành văn bản, hoặc nếu lập cũng chỉ là để cho có.

Theo quy định tại Điều 242 Bộ luật Lao động 2012 thì Chính phủ, cơ quan có thẩm quyền chỉ được quy định chi tiết, hướng dẫn các điều, khoản được giao trong Bộ luật. Nhưng các quy định về quyền và nghĩa vụ của lao động giúp việc gia đình tại Mục 5, Chương XI lại không giao cho Chính phủ hay cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn. Như vậy, theo luật thì Chính phủ không có căn cứ để ban hành Nghị định hoặc Thông tư quy định chi tiết về lao động giúp việc gia đình.

Dẫu vậy, để khắc phục những bất cập trong thực tế liên quan đến loại hình giúp việc gia đình, để hợp đồng lao động của NGV thực sự là công cụ bảo vệ các bên khi xảy ra tranh chấp, vẫn cần có hướng dẫn của Chính phủ về nội dung này. Ở thời điểm hiện tại, Chính phủ, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội có thể ban hành một văn bản mang tính chất hướng dẫn để các bên tham khảo khi ký kết hợp đồng liên quan đến các nội dung như tiền lương, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, an toàn lao động, vệ sinh lao động và tranh chấp lao động. Việc triển khai giao kết hợp đồng giúp việc gia đình theo văn bản hướng dẫn này sẽ là căn cứ để tiến hành sửa đổi, bổ sung Bộ luật Lao động liên quan đến nội dung này.

 Bộ luật Lao động 2012 cũng quy định gia chủ phải trả tiền đóng bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội cho NGV. Tuy nhiên nghiên cứu của ILO cũng chỉ ra rằng thực tế mới chỉ có 2% và 0,83% trong 599 NGV được khảo sát được gia chủ mua cho bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội. Bởi việc đóng bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội, cũng như các khoản hỗ trợ khác như thẻ điện thoại, quần áo, đồ dùng cá nhân, tiền đi lại, quà cáp… không nằm trong các nội dung bắt buộc phải lập thành văn bản theo luật, vì thế hoàn toàn phụ thuộc vào sự hảo tâm của gia chủ.

Ngọc Điệp
Nguồn: http://daibieunhandan.vn/default.aspx?tabid=81&NewsId=363917