Kết quả điều tra doanh nghiệp nhỏ và vừa: Rào cản tín dụng chưa được tháo gỡ
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Chi phí “không chính thức”

Thông tin điều tra được thu thập từ khoảng 2.500 doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) ngoài quốc doanh hoạt động trong các lĩnh vực chế biến, được thực hiện tại 10 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Tp. Hồ Chí Minh, Hà Tây (cũ), Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Nam, Khánh Hòa, Lâm Đồng và Long An.

Theo khảo sát, 34% số DN có các khoản chi phí phi chính thức (hối lộ) trong năm 2009 và con số này tăng lên 38% trong năm 2011. Điều này cho thấy, số lượng DN thừa nhận phải chi các khoản phi chính thức đã tăng lên đáng kể từ năm 2007. 30% số DN thực hiện các khoản thanh toán không chính thức để đối phó với các cơ quan thuế trong năm 2011, tăng lên so với tỷ lệ 26% trong năm 2009. Gần 26% các khoản chi phi chính thức có liên quan đến các dịch vụ công (tăng lên so với tỷ lệ 20% trong năm 2009).

Các DN lớn có xác suất chi hối lộ cao hơn khoảng 10% so với các DN siêu nhỏ.  Các DN có đăng ký có xác suất chi hối lộ cao hơn 22-23% so với các DN phi chính thức. Cuối cùng, các DN tại miền Nam có tỷ lệ chi hối lộ thấp hơn so với các DN cùng đặc tính tại miền Bắc.

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa chi hối lộ và sự biến động của DN (tăng trưởng việc làm và thoát khỏi thị trường), thì DN chi hối lộ không mở rộng lực lượng lao động của mình nhiều hơn so với các DN không chi hối lộ. Bên cạnh đó, các DN chi hối lộ có xác suất thoát khỏi thị trường cao hơn (3%).

Báo cáo đã đưa ra một phát hiện hết sức bất ngờ là: Các DN bỏ ra nhiều chi phí không chính thức (hối lộ) không tạo ra nhiều lao động hơn các DN không đưa hối lộ. Điều này cũng chứng tỏ môi trường kinh doanh ở Việt Nam đã có rất nhiều cải thiện những năm gần đây.

Đáng nói là tỷ lệ DN cải tiến sản phẩm có xu hướng giảm. Trong khi thị trường của các DNNVV chủ yếu là thị trường nội địa và vấn nạn hàng nhập lậu vẫn còn nhức nhối thì việc cải tiến sản phẩm để chiếm lĩnh các thị trường này là vô cùng quan trọng. Nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài, có thể các DNNVV sẽ phải sớm rút lui khỏi thị trường. Thực tế cho thấy, trong 9 tháng của năm 2012, hàng tồn kho là một vấn đề lớn, đã có trên 42.000 DN phải dừng hoạt động và giải thể.

Rào cản tín dụng

Ngoài ra, báo cáo cũng nêu một thực trạng trong tiếp cận tín dụng, đó là số lượng DN có khoản vay phi chính thức cao gấp đôi số lượng DN có khoản vay chính thức. Gần 39% DN trong cuộc khảo sát gặp khó khăn về tín dụng và gần 59% các DN trong cuộc điều tra có khó khăn tiếp cận với các khoản vay tại thị trường chính thức. Các khoản vay phi chính thức của DNNVV có giá trị nhỏ nhưng lại là một cấu thành thường xuyên trong kế hoạch tài chính của các DN. Điều này, một lần nữa khẳng định, nhu cầu tín dụng của các DNNVV rất cao; các rào cản tín dụng đối với DNNVV chưa được tháo gỡ.

TS. Phạm Thị Thu Hằng – Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang đứng trước một thách thức lớn đối với sự phát triển DNNVV. Do quy mô nhỏ, khu vực này luôn luôn phải được quan tâm từ hai góc độ: cải thiện môi trường kinh doanh để giảm chi phí gia nhập thị trường và thực hiện chính sách hỗ trợ riêng biệt cho DNNVV để tăng trưởng và phát triển, tiếp cận nguồn lực bình đẳng với DN lớn, thậm chí cần được sự hỗ trợ từ phía các DN lớn, nhất là DNNN với vai trò dẫn dắt. Báo cáo này đã đóng góp quan trọng để các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp thích hợp, trong đó có việc chuyển đổi các hộ kinh doanh cá thể thành các DN có đăng ký chính thức, phù hợp với xu thế phát triển chung của đất nước và thế giới.

Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương Vũ Xuân Nguyệt Hồng cho biết, tiếp sau Báo cáo này sẽ có các nghiên cứu sâu về các vấn đề nổi cộm xuất phát từ cuộc điều tra DNNVV.

GS John Rand- Trường Đại học Copenhagen nhận định: Điểm quan ngại lớn là chỉ số tăng trưởng năng động, đổi mới sáng tạo, yếu tố mấu chốt giúp DNNVV tăng trưởng lợi nhuận đang giảm đáng kể.

Bảo Nam
Nguồn: Báo điện tử Công lý