QH thảo luận tại hội trường về Quyết toán ngân sách nhà nước năm 2010: Điều hành ngân sách chưa thật sát với thực tiễn và chưa tuân thủ Nghị quyết của QH
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Điều hành ngân sách chưa thật sát với thực tiễn và chưa tuân thủ Nghị quyết của QH đã ảnh hưởng đến tính xác thực của bức tranh ngân sách, làm giảm hiệu quả quản lý, điều hành ngân sách và giảm hiệu lực thi hành Nghị quyết của QH. Nhấn mạnh điều này, các ĐBQH đề nghị, phải có giải pháp điều hành ngân sách quyết liệt theo đúng Nghị quyết của QH.

ĐBQH Bùi Đức Thụ (Lai Châu): Nếu phê chuẩn số liệu tổng thu, tổng chi như đề nghị thì vô hình trung đã chấp nhận cả những sai phạm trong quản lý chi ngân sách

Theo Tờ trình của Chính phủ thì Chính phủ trình QH phê chuẩn quyết toán thu ngân sách nhà nước năm 2010 là hơn 777 nghìn tỷ đồng và chi là hơn 850 tỷ đồng, số bội chi ngân sách năm 2010 hơn 109 nghìn tỷ đồng. Qua kết quả kiểm toán thì kiểm toán nhà nước đề nghị truy thu hơn 3,2 nghìn tỷ đồng và đề nghị xuất toán giảm chi ngân sách nhà nước năm 2010 là gần 2,2 nghìn tỷ đồng. Vấn đề đặt ra là QH nên xem xét phê chuẩn số liệu nào? Nếu phê chuẩn số liệu tổng thu, tổng chi theo số đề nghị của QH thì vô hình trung, chúng ta đã chấp nhận cả những số cần truy thu, những sai phạm trong quản lý chi. Nếu chúng ta chờ thực hiện kết luận kiểm toán thì lúc bấy giờ sẽ không thực hiện được thời hạn theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước là QH phải phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước chậm nhất 18 tháng kể từ khi năm ngân sách kết thúc. Tôi đề nghị QH phê chuẩn số tổng thu, tổng chi, số bội chi ngân sách nhà nước theo số đề nghị của Chính phủ, Kiểm toán nhà nước cũng như Ủy ban Tài chính – Ngân sách. Để thực hiện nghiêm quy định của pháp luật, trong nghị quyết phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước năm 2010, QH cần quy định rõ giao cho Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, các địa phương thực hiện nghiêm túc kết luận của các cơ quan thanh tra, kiểm tra và truy thu của năm nào thì quyết toán thu của năm đó. Việc xuất toán giảm chi xử lý vào thời điểm nào thì quyết toán vào năm ngân sách đó theo đúng quy định của Luật Ngân sách nhà nước.

Qua xem xét quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2010, tôi thấy có nhiều vấn đề nổi lên, đặc biệt là hiệu quả quản lý, điều hành ngân sách Nhà nước. Trong điều kiện ngân sách Nhà nước còn hết sức khó khăn, bội chi ngân sách Nhà nước lên đến hơn 109 nghìn tỷ đồng nhưng điều hành ngân sách chi không hết phải chuyển nguồn sang năm sau đến gần 202 nghìn tỷ đồng. Đó là điều hết sức không bình thường. Đối với ngân sách địa phương, số chi chuyển nguồn lớn, đặc biệt kết dư tới hơn 35,6 nghìn tỷ đồng. Điều này cũng không bình thường và ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả điều hành ngân sách. Điều hành ngân sách chưa thật sát với thực tiễn và chưa tuân thủ theo Nghị quyết của QH. Theo báo cáo của Chính phủ, có nhiều khoản thu, chi sai lệch khá lớn với Nghị quyết của QH, có những khoản thu đã vượt hơn 2 lần ví dụ các khoản thu về đất, có những khoản chi vượt rất lớn so với dự toán như chi đầu tư xây dựng cơ bản đã tăng 45,6% so với dự toán. Điều này dẫn đến tình trạng bị động trong quản lý, điều hành ngân sách. Chúng tôi đề nghị ngoài việc việc lập dự toán sát thực hơn cần phải có giải pháp điều hành ngân sách quyết liệt hơn theo đúng Nghị quyết của QH.

ĐBQH Phùng Đức Tiến (Hà Nam): Các dự án bị chậm tiến độ có hoàn toàn do một số bộ, ngành và địa phương không?

Trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn thời gian qua, QH đã có nghị quyết đầu tư cho khoa học, công nghệ 2% trên tổng chi ngân sách. Tuy vậy, quyết toán chi đầu tư cho khoa học, công nghệ năm 2009 chỉ đạt 86,8%, đến năm 2010 tỷ lệ quyết toán thấp hơn đạt 81,4%, giảm 5,4%. Song, chúng ta vẫn đánh giá là chi đầu tư khoa học, công nghệ có tiến bộ; cả hai năm đều cho rằng ở một số bộ, địa phương vẫn còn một số chương trình dự án triển khai chậm chuyển sang năm sau. Như vậy, các dự án bị chậm này có phải hoàn toàn do một số bộ, ngành và địa phương hay không?

Để lập dự toán kinh phí cho đề tài dự án khoa học có Thông tư liên tịch số 93 của liên Bộ Tài chính và Khoa học – Công nghệ. Thông tư này đã không còn phù hợp với tình hình thực tế, mặt khác khi lập dự toán duyệt triển khai trong 5 năm mặc dù giá vật tư, nguyên liệu, nhân công tăng nhưng vẫn không được điều chỉnh. Các gói thầu xây lắp khi xây dựng có biến đổi về giá, có sự điều chỉnh nhân công ca máy và một số nguyên vật liệu ở dự phòng phí đưa lên, kinh phí cấp cho các chủ trì đề tài chậm. Năm 2011 kinh phí cho các đề tài bổ sung đến tháng 11 mới có kinh phí cho các đề tài, 92 nhiệm vụ khoa học năm 2012 nay chưa được cấp kinh phí như vậy chậm có phải hoàn toàn do một số bộ hay địa phương hay không, kinh phí hạn hẹp, cấp chậm, thủ tục hành chính thanh toán phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đề tài, đến tiến độ đề tài, thủ tục thanh toán quyết toán như vậy không thể quyết toán hết được trong các năm. Tuy đầu tư 2% trên tổng chi ngân sách nhưng trên thực tế không sử dụng hết.

Để khoa học, công nghệ thực sự là động lực cho sản xuất, tái cấu trúc nền kinh tế dựa trên nguồn nhân lực chất lượng cao, đề nghị QH, Chính phủ sớm nghiên cứu sửa đổi Luật Khoa học công nghệ; tiếp tục đổi mới đầu tư tài chính cho khoa học, công nghệ; thay đổi các định mức dự toán kinh phí cho phù hợp, cắt giảm một số thủ tục hành chính trong thanh toán, quyết toán và tạo môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học làm việc.

ĐBQH Bùi Sỹ Lợi  (Thanh Hóa): Nên quyết toán các chương trình mục tiêu quốc gia như thế nào khi có đến 8/12 chương trình không đạt mục tiêu?

Về cơ bản, những lý giải của Chính phủ về quyết toán ngân sách nhà nước năm 2010 là có thể chấp nhận được trong điều kiện chúng ta thực hiện Nghị quyết 11 cũng như thực hiện cải cách ngân sách khi chưa sửa đổi được Luật Ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, có một số vấn đề mà chúng tôi đã báo cáo với UBTVQH, QH nhiều lần là, hiện nay các chương trình mục tiêu quốc gia ngày càng nhiều, năm 2010 có 12 chương trình mục tiêu quốc gia nhưng có đến 8 chương trình mục tiêu quốc gia không đạt mục tiêu đề ra và nói chung hầu hết các chương trình có vấn đề về mặt hiệu quả. Chính phủ nên đánh giá lại và quyết toán như thế nào về 12 chương trình mục tiêu quốc gia này? Chúng ta có đạt được mục tiêu đặt ra đúng theo lộ trình hay không? Đã gọi là chương trình mục tiêu quốc gia thì chương trình đó phải có mục tiêu, có thời gian, lộ trình. Không thể kéo hết giai đoạn này đến giai đoạn khác, năm này qua năm khác, hiệu quả thế nào, kết quả đến đâu, đạt được bao nhiêu phần trăm của mục tiêu đó chúng ta cũng không đề ra được. Tôi đề nghị Chính phủ tiếp tục đánh giá rõ chương trình mục tiêu quốc gia để thấy được chương trình nào cần thiết thì thực hiện tiếp chương trình mục tiêu quốc gia đó.

Khi chúng tôi giám sát việc thực hiện Chương trình xóa đói giảm nghèo của nhiều giai đoạn thì thấy rằng, có một chương trình mà đến 30 chương trình, dự án, 71 hợp phần. Chúng tôi đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư hay Bộ Tài chính báo cáo tổng toàn bộ chương trình cho xóa đói giảm nghèo là bao nhiêu, trong nước bao nhiêu, quốc tế bao nhiêu thì không có bộ nào báo cáo đúng được chính xác số liệu này. Trên cơ sở đó, tôi đề nghị Chính phủ đánh giá lại chất lượng hiệu quả của các chương trình mục tiêu quốc gia. QH cần quan tâm, giám sát đánh giá đầy đủ hơn việc thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Nguyễn Vũ ghi; Ảnh: T.Bình, Q.Khánh