Quy trình liên thông giữa cơ quan thuế và văn phòng đăng ký đất đai: Chưa cập nhật theo luật
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Còn nhiều vướng mắc

 Theo Báo cáo Môi trường kinh doanh năm 2015 của Ngân hàng Thế giới, giữa các quốc gia trong ASEAN-6, Việt Nam xếp thứ 3 về chỉ số Đăng ký tài sản, sau Singapore và Thái Lan. Tuy nhiên, so với năm 2014, về điểm số hầu như không có sự thay đổi là 81,43. Quy định trong việc đăng ký tài sản được đánh giá ở mức cạnh tranh trung bình khá do số thủ tục ít (4 thủ tục) và chi phí thấp (0,06% giá trị tài sản), nhưng thời gian thực hiện dài thứ 2 so với các quốc gia trong ASEAN-6 (57 ngày), sau Brunei là 298 ngày.

Phản ánh từ các doanh nghiệp cho biết, đã gần một năm rưỡi kể từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực, quy trình liên thông giữa cơ quan thuế và Văn phòng Đăng ký đất đai/Đăng ký quyền sử dụng đất (VP ĐKĐĐ) trong việc đăng ký quyền sở hữu tài sản vẫn đang gây khó khăn cho các doanh nghiệp, nhất là trong khâu luân chuyển hồ sơ đối với tài sản chuyển nhượng. Theo đó, nguyên nhân chính được chỉ ra là do quá trình liên thông giữa các cơ quan này vẫn chưa được cập nhật theo Luật Đất đai năm 2013.

Nếu như trước đây căn cứ vào Chương V, Luật Đất đai năm 2003 và Điều 120, Nghị định 181/2004/NĐ-CP về Thi hành Luật Đất đai, liên Bộ Tài chính – Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM hướng dẫn nội dung trên, thì nay hai văn bản này đã được thay thế bằng Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định 43/2014/NĐ-CP về Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai nhưng chưa có văn bản thay thế Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM.

Khi các doanh nghiệp có nhu cầu chuyển nhượng tài sản là đất đai/quyền sử dụng đất, các cơ quan liên quan vẫn phải sử dụng Thông tư trên làm cơ sở phối hợp luân chuyển hồ sơ của doanh nghiệp sử dụng đất thực hiện nghĩa vụ tài chính. Do đó, các doanh nghiệp cho biết, tại cơ quan thuế, ngoài bộ hồ sơ do VP ĐKĐĐ chuyển sang theo quy định Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM gồm: Bản chính Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất; Phiếu chuyển thông tin địa chính để xác định nghĩa vụ tài chính để cơ quan thuế sử dụng làm cơ sở ban hành thông báo nộp lệ phí trước bạ nhà, đất; và bản sao các giấy tờ khác có liên quan đến việc xác định nghĩa vụ tài chính như quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc giấy tờ mua, bán, tặng, cho, thừa kế nhà, đất, và giấy phép xây dựng nhà, quyết toán và biên bản bàn giao công trình (nếu có), họ còn bị yêu cầu thêm nhiều loại giấy tờ và thủ tục khác.

Đơn cử như doanh nghiệp bị yêu cầu nộp thêm hóa đơn giá trị chứng minh việc chuyển nhượng tài sản giữa các doanh nghiệp đã được ghi nhận trên hóa đơn theo giá trị hợp đồng chuyển nhượng. Hay doanh nghiệp bị yêu cầu thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thuế khác (nếu có) trước khi cơ quan thuế ra thông báo nộp thuế cho giao dịch chuyển nhượng này. Đối chiếu với nội dung quy định tại Luật Đất đai năm 2013, những yêu cầu này không hợp lý. Bởi việc nợ thuế của doanh nghiệp không ảnh hưởng đến việc chuyển nhượng tài sản là đất đai/quyền sử dụng đất, đồng thời cơ quan thuế đã có những quy định riêng về việc phạt chậm nộp thuế đối với người nộp thuế.

Chờ thông tư hướng dẫn

Để hạn chế tình trạng các doanh nghiệp bị yêu cầu thêm nhiều loại giấy tờ và thủ tục khác như kể trên, tại 5 quận: Quận 2, 9, 5, Gò Vấp và Tân Phú, TP Hồ Chí Minh đang thực hiện thí điểm liên thông trực tuyến giữa cơ quan thuế và VP ĐKĐĐ theo tinh thần của Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM. Hồ sơ chuyển nhượng tài sản là đất đai/quyền sử dụng đất của doanh nghiệp được chuyển trực tuyến từ VP ĐKĐĐ sang cơ quan thuế của 5 quận và thông báo nộp thuế cũng được chuyển trực tuyến từ cơ quan thuế của 5 quận sang VP ĐKĐĐ. Lúc này, VP ĐKĐĐ là đầu mối tiếp xúc với doanh nghiệp sử dụng đất, từ đó rút ngắn thời gian và giảm thủ tục trong quy trình đăng ký quyền sở hữu tài sản.

Tuy nhiên, quy định tại Nghị định 43/2014/NĐ-CP – căn cứ cho việc ban hành thông tư mới thay thế Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM tới đây, cơ quan thuế có trách nhiệm gửi thông báo về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính cho người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất (Điều 63). Vậy câu hỏi đặt ra là liệu quy định như vậy có đi ngược lại tinh thần cải cách hành chính theo mô hình liên thông trực tuyến hay không nếu thông tư mới thay thế Thông tư 30/2005/TTLT/TC-BTNM chính thức áp dụng mô hình này? Hướng tới cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh theo Nghị định 19/NĐ-CP, đây là vấn đề cần tính tới.

Ngoài ra, có ý kiến đề xuất, thông tư hướng dẫn tới đây nên đơn giản hóa hồ sơ đăng ký sở hữu tài sản chuyển nhượng thông qua việc cắt bớt thủ tục đối với Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất như hiện hành. Thực tế rà soát hai mẫu Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất và Phiếu chuyển nhượng thông tin địa chính, toàn bộ thông tin do doanh nghiệp kê khai ở Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất đều có ở Phiếu chuyển nhượng thông tin địa chính gồm thông tin về chủ sở hữu, sử dụng nhà đất, đặc điểm nhà đất, tài sản không phải nộp lệ phí; và Hợp đồng chuyển nhượng gồm thông tin về tổ chức chuyển giao quyền sử dụng đất và tài sản trên đất, giá trị chuyển giao, tổng giá trị đất và tài sản trên đất. Không cần Tờ khai lệ phí trước bạ nhà, đất, cơ quan thuế hoàn toàn có thể dựa trên thông tin do VP ĐKĐĐ cung cấp trong Phiếu chuyển thông tin địa chính để tính thuế doanh nghiệp sử dụng đất phải chi trả cho giao dịch chuyển nhượng này.

MI VÂN
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân