Tăng trưởng nhưng tránh lệ thuộc
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Lựa chọn chiến lược phát triển phù hợp

Sự phát triển của kinh tế tư nhân đặt trong nền tảng nền kinh tế với chất lượng thể chế, môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, cơ sở vật chất hạ tầng vượt trội và giáo dục kỹ năng chuyên sâu, được coi là quan điểm phát triển trong bối cảnh nước ta đã và đang cam kết tham gia những cuộc chơi hội nhập đẳng cấp cao. Song, điều khó khăn là nước ta đang thiếu hầu hết các yếu tố này. Bởi vậy, theo các chuyên gia kinh tế, trước bối cảnh đầy thách thức, nhưng cũng rất nhiều cơ hội mà thời cuộc hiện đang đặt ra, việc lựa chọn một chiến lược phát triển đúng đắn cho đất nước trong điều kiện liên tục đổi mới, sáng tạo là đòi hỏi bắt buộc. Chuyên gia kinh tế TS. Vũ Đình Ánh đặt vấn đề, cần phải nhìn rõ những khó khăn và tìm cách giải quyết, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế giai đoạn tới. Tới đây, khó khăn nhất là nền kinh tế nước ta tuy đã có thập kỷ phát triển, nhưng vẫn là nền kinh tế mới, cần bước tiến dài trong thực hiện đầy đủ và vận dụng một cách phù hợp các nguyên tắc thị trường trong bối cảnh giới hạn không chỉ ở quốc gia mà mở rộng toàn cầu.

Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, TS. Trần Đình Thiên nhấn mạnh rằng, về dài hạn, triển vọng tăng trưởng của nước ta chính là yếu tố sáng tạo. Tuy nhiên, điều đáng nói là mức xếp hạng của nước ta ở yếu tố này đã và đang giảm rất nhanh chóng sau năm 2010. Kinh nghiệm của một số quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore hay Đài Loan cho thấy, đổi mới và sáng tạo liên tục là nền tảng tạo nên thành công của nhóm các nền kinh tế Đông Á. Với thực trạng tính sáng tạo quốc gia của ta đang đi xuống như vậy, tăng trưởng kinh tế đạt được vẫn chỉ là nhờ vào nguồn vốn, lao động và khai thác tài nguyên. 

Không chỉ là khát vọng

 Kết quả nghiên cứu do Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, TS. Trần Đình Thiên trích dẫn chỉ ra rằng, với kịch bản lạc quan nhất, đến năm 2030, mức độ thịnh vượng trung bình của người Việt Nam vẫn thua xa Đài Loan, Hàn Quốc; chỉ bằng gần 1/2 của Nhật Bản và 1/3 so với Singapore vào thời điểm 2011. Coi những giả định về tăng trưởng GDP bình quân đầu người như trên là hợp lý, kể từ năm 2015, nước ta phải mất lần lượt 10, 12 và 17 năm nữa để vượt qua mức của Trung Quốc, Thái Lan và Malaysia đã đạt được vào năm 2011.

Khi định vị nền kinh tế nước ta trong không gian kinh tế toàn cầu, các chuyên gia kinh tế chỉ rõ, thực tế tăng trưởng năng suất lao động đã sụt giảm mấy năm vừa qua, đang làm dấy lên quan ngại sẽ kéo theo suy giảm chất lượng tăng trưởng và nước ta rơi vào bẫy thu nhập trung bình. Vì vậy, trong giai đoạn mới, muốn kinh tế đất nước phát triển không chỉ thể hiện bằng khát vọng mà cần những thay đổi căn bản, thực chất về thể chế, tư duy phát triển, tái cơ cấu nền kinh tế, đổi mới hoạt động hành chính trong điều kiện hội nhập với đẳng cấp cao.

Chuyên gia Viện Kinh tế Việt Nam, TS. Vũ Tuấn Anh cũng chỉ rõ một hạn chế khác của nền kinh tế nước ta. Cụ thể, khu vực kinh tế quốc doanh tuy được sử dụng như một công cụ để điều chỉnh phát triển KT – XH, nhưng việc chậm cải cách ở khu vực này đã cho thấy sự lúng túng trong hệ quan điểm cải cách kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước vừa được coi là chủ thể bình đẳng trong nền kinh tế thị trường, lại vừa được trao cho các sứ mệnh “ngoài kinh tế”, như điều tiết cung cầu, giá cả, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, giảm nghèo. Điều này đã làm cho cơ chế xin – cho, bao cấp vẫn còn đất sống và việc trực tiếp ưu đãi trong phân bổ các nguồn lực, trong tiếp cận thị trường đã gây méo mó sự cạnh tranh trong môi trường kinh doanh. Để cải thiện tình trạng này, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học kinh tế Việt Nam GS.TSKH. Nguyễn Quang Thái cho rằng, cần phải nâng cao hiệu quả đầu tư thông qua tăng cường yếu tố giám sát của nhân dân trong các hoạt động đầu tư, đặc biệt đối với những dự án lớn, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhiều.

Câu hỏi đặt ra là thách thức kinh tế nước ta trong 5 năm tới là gì? TS. Trần Đình Thiên nhấn mạnh rằng, vấn đề quan ngại nhất là việc lệ thuộc vào nền kinh tế Trung Quốc. Bởi trong điều kiện nền kinh tế Trung Quốc đang gặp nhiều khó khăn lớn, không dễ dàng vượt qua, trong khi nền kinh tế nội tại của nước ta lại đang bộc lộ không ít những yếu kém, lạc hậu, nội lực doanh nghiệp trong nước yếu. Trước thực tế này, yêu cầu cấp bách là cần phải có thái độ nghiêm túc, và phải nhìn thẳng vào vấn đề, tiếp tục đổi mới để có những nỗ lực tháo gỡ nút thắt, góp phần thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển nhanh và bền vững hơn trong giai đoạn hội nhập sâu tới đây. Bởi vị thế của Việt Nam chỉ có thể do nội lực phát triển của chính nền kinh tế trong nước tạo dựng và duy trì.

Phạm Hà
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân