Thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về quảng cáo
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

ĐBQH Trương Thị Yến Linh (Cà Mau): Khi xem xét các dự án luật phải đánh giá tác động của dự án luật đối với đối tượng đại diện thuộc diện điều chỉnh

Tờ trình của Chính phủ chưa nêu được rõ vị trí và những đóng góp quan trọng của ngành công nghiệp quảng cáo đối với nền kinh tế đất nước. Do đó, không có đánh giá tác động của dự án luật đối với sự phát triển của ngành quảng cáo như một ngành công nghiệp sáng tạo với tổng giá trị thực hiện hàng năm khoảng 20.000 tỷ đồng. Tôi cho rằng khi xem xét các dự án luật thì phải đánh giá tác động của dự án luật đối với đối tượng đại diện thuộc diện điều chỉnh của luật, đánh giá được cả tác động tích cực và tác động không mong muốn. Do đó, đề nghị Chính phủ làm rõ hơn sau khi luật ban hành, ngành công nghiệp quảng cáo của nước ta sẽ tăng trưởng ra sao, sẽ có những đóng góp cụ thể nào đối với nền kinh tế.

Thứ hai, dự án luật chưa đưa ra được so sánh theo hướng đơn giản hóa trình tự, thủ tục cải cách hành chính trong lĩnh vực quảng cáo, tháo gỡ những ách tắc hiện nay so với những quy định hiện hành. Theo tôi được biết, để có được một quảng cáo ngoài trời thì cần tới 12 con dấu và ngành văn hóa thay vì chỉ tập trung vào kiểm tra nội dung quảng cáo thì lại làm cả chức năng quản lý xây dựng cơ bản. Báo cáo kết quả giám sát việc thực hiện chính sách pháp luật về quảng cáo của Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, TN, TN và NĐ đã nêu rõ những bất cập này.

Thứ ba, dự án luật chưa làm rõ được sự phân công trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo có thể dẫn đến việc sẽ phải chịu sự quản lý của quá nhiều cơ quan, gây lãng phí xã hội, cản trở sự phát triển và đóng góp tích cực của ngành Quảng cáo đối với nền kinh tế. Với 80% thị phần quảng cáo trong lĩnh vực thông tin và truyền thông cũng như xu hướng phát triển ngành thì việc đề nghị Chính phủ giao hoạt động quản lý nhà nước về quảng cáo cho ngành thông tin và truyền thông là hoàn toàn có thể hiểu được.

Thứ tư, dự án luật cần bao quát đầy đủ các hình thức hoạt động quảng cáo hiện đại như trên các mạng xã hội, blog, trên phương tiện cá nhân, trên các loại hình game online, màn hình laptop, quảng cáo theo kiểu thay đổi nội dung thường xuyên theo nhu cầu của các doanh nghiệp và nhiều loại hình khác. Xu hướng phát triển của các hình thức này trong tương lai để có thể điều chỉnh kịp thời mà không cần phải sửa đổi luật, chính vì thế việc làm rõ nội dung của dự án luật là hướng tới điều chỉnh nội dung văn hóa, bảo đảm thuần phong mỹ tục và bản sắc dân tộc của quảng cáo hay điều chỉnh toàn diện các vấn đề liên quan đến sự phát triển của một ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, mang tính sáng tạo, ngành công nghiệp hỗ trợ đắc lực cho các ngành kinh tế khác phát triển, quảng bá hình ảnh quốc gia, đóng góp tích cực cho ngân sách nhà nước là việc làm cần thiết và đảm bảo sự thành công của dự án luật.
 
ĐBQH Lê Thị Nguyệt (Vĩnh Phúc): Thống nhất một cơ quan quản lý…

Bất cập thứ nhất trong dự thảo Luật Quảng cáo là khái niệm quảng cáo. Quảng cáo là giới thiệu đến công chúng về tổ chức, cá nhân, sản phẩm hàng hóa dịch vụ có mục đích sinh lợi và dịch vụ không có mục đích sinh lời. Dịch vụ có mục đích sinh lời là dịch vụ nhằm tạo ra lợi ích cá nhân, cung cấp dịch vụ không có mục đích sinh lời là dịch vụ vì lợi ích của xã hội không nhằm tạo ra lợi nhuận của tổ chức, cá nhân cung ứng dịch vụ. Khái niệm quảng cáo quá rộng và không phù hợp. Bởi lẽ theo khái niệm của quảng cáo tất cả các hoạt động giới thiệu đến công chúng về các tổ chức, cá nhân, hàng hóa đều là dịch vụ quảng cáo. Điều đó đồng nghĩa với một số hoạt động giới thiệu đến công chúng về cá nhân tiêu biểu, gương người tốt, việc tốt, các chương trình truyền hình nhằm tôn vinh cá nhân, tổ chức… Nếu theo khái niệm của Luật Quảng cáo thì đều là quảng cáo, hay các thông tin trên trang mạng xã hội, trang thông tin cá nhân khi giới thiệu về một người, một sản phẩm cũng được coi là hoạt động quảng cáo, điều này là không phù hợp.

Bất cập thứ hai là quy định sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo. Trong Điều 8, Khoản 6 quy định sản phẩm hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo như vaccine, sinh phẩm y tế để phòng bệnh. Nhưng trong Điều 21 nội dung bắt buộc thể hiện trên sản phẩm quảng cáo đối với một số loại hàng hóa đặc biệt, trong đó Khoản 3 quảng cáo vaccine, sinh phẩm y tế phải có các nội dung sau: a) Tên vaccine, sinh phẩm y tế. b) Chỉ định, chống chỉ định, các tác dụng phụ và những trường hợp cần lưu ý khi sử dụng vaccine, sinh phẩm y tế. c) Tên, địa chỉ nhà sản xuất, kinh doanh. d) Lời khuyến cáo sử dụng với sự hướng dẫn của cán bộ y tế. Quy định này mâu thuẫn vì ở Điều 8 của dự thảo luật đã cấm quảng cáo đối với sản phẩm vaccine, sinh phẩm y tế để phòng bệnh.

Tôi đề nghị cần sửa đổi khái niệm về quảng cáo, theo đó loại trừ một số hoạt động không phải là quảng cáo hoặc sử dụng từ ngữ mang đúng bản chất bao quát đủ nội hàm, chính xác, khách quan, đúng nghĩa…

Đối với quản lý nhà nước về quảng cáo, theo Pháp lệnh Quảng cáo thì cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo là Bộ Văn hóa, thông tin. Tuy nhiên đến năm 2007 sau khi điều chỉnh và hình thành Bộ VH, TT và DL và Bộ Thông tin và Truyền thông thì chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo đã thay đổi. Theo Nghị định số 185 năm 2007 và 187 năm 2007 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức bộ máy của hai bộ, Chính phủ đã giao Bộ VH, TT và DL thống nhất quản lý nhà nước về quảng cáo, đồng thời quản lý trực tiếp mảng quảng cáo ngoài trời và quảng cáo có yếu tố nước ngoài. Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý hoạt động quảng cáo trên báo chí, bao gồm báo in, báo nói, báo hình và báo điện tử, mạng thông tin, máy tính và xuất bản phẩm. Về vấn đề này tôi đề nghị Chính phủ thống nhất một cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo; đề nghị Chính phủ giao công tác quản lý Nhà nước về quảng cáo cho Bộ Thông tin và Truyền thông.
 
ĐBQH Trần Văn Tấn (Tiền Giang): Quy định cơ quan quản lý nhà nước về quảng cáo chưa hợp lý
 
Tại Khoản 2, Điều 6 quy định Bộ VH, TT và DL chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý Nhà nước về quảng cáo. Theo tôi quy định này chưa hợp lý vì những lý do sau đây.

Một, trước đây với tính chất là một loại hình thông tin hoạt động quảng cáo do Bộ Văn hóa, thông tin quản lý tập trung bao gồm cả việc xây dựng chính sách và tổ chức thực hiện chính sách về quảng cáo là phù hợp. Sau khi Chính phủ sắp xếp lại các bộ, ngành vào năm 2007 thì quản lý Nhà nước về thông tin bao gồm toàn bộ hoạt động báo, tạp chí, phát thanh truyền hình, báo điện tử, xuất bản và thông tin trên mạng thông tin máy tính được chuyển về Bộ Thông tin và Truyền thông. Đồng thời Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo trên các phương tiện truyền thông thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Hai là hiện tại Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý gần như tất cả các lĩnh vực quảng cáo gồm 745 cơ quan báo in với 1.003 ấn phẩm, 64 cơ quan báo chí hoạt động phát thanh bao gồm Đài tiếng nói Việt Nam và 63 đài phát thanh truyền hình địa phương. Hệ thống phát thanh hiện đang phát sóng 71 kênh, chương trình phát thanh quảng bá có phạm vi phủ sóng đạt 98% diện tích lãnh thổ. 66 cơ quan báo chí hoạt động truyền hình, hệ thống truyền hình quảng bá với phạm vi phủ sóng mặt đất đáp ứng hơn 90% diện tích lãnh thổ. Có 49 báo điện tử và tạp chí điện tử được cấp phép, màn hình điện tử phát thông tin quảng cáo dưới dạng video clip, xuất bản phẩm như sách, tài liệu, tranh ảnh, áp phích, ấn phẩm, quảng cáo, lịch, bản đồ…, hàng trăm mạng xã hội, hàng nghìn trang thông tin điện tử tổng hợp trên mạng internet. Mạng viễn thông di động với hơn 100 triệu thuê bao và hàng chục triệu người sử dụng internet. Như vậy hầu hết quảng cáo thuộc các lĩnh vực do Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý.

Ba, với cách phân định chức năng quản lý nhà nước như hiện nay, Bộ VH, TT và DL chỉ thực hiện quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo trên pano, bảng, biển ngoài trời, nhưng lại là đầu mối trình ban hành hoặc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quảng cáo. Trong khi đó, Bộ Thông tin và Truyền thông mặc dù thực hiện quản lý nhà nước đối với hầu hết các phương tiện quảng cáo nhưng lại không phải đầu mối xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật. Điều đó tạo ra sự không đồng bộ giữa xây dựng chính sách và tổ chức thực hiện chính sách quản lý nhà nước đối với hoạt động quảng cáo. Vì vậy, tôi đề nghị cần thống nhất lại một đầu mối quản lý nhà nước về quảng cáo, bảo đảm sự đồng bộ giữa công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và tổ chức thực hiện. Cụ thể, tại Khoản 2, Điều 6 quy định Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về quảng cáo. Và Khoản 3, Điều 6 quy định các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong phạm vi, nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về quảng cáo.
 
ĐBQH Lê Thị Tám (Nghệ An): Xem xét kỹ lưỡng về định nghĩa quảng cáo

Về định nghĩa quảng cáo, quan điểm chung hiện nay của hầu hết các nước trên thế giới là hoạt động quảng cáo được hiểu là hoạt động vì mục đích sinh lời. Việc quy định quảng cáo chỉ là giới thiệu cũng như quảng cáo không vì mục đích sinh lời sẽ dẫn đến tình trạng nhầm lẫn với hoạt động tuyên truyền thông tin bình thường. Chính vì vậy, đề nghị Ban soạn thảo xem xét lại thật kỹ lưỡng về định nghĩa này.

Về các hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo tại Điều 9, đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu để bổ sung thêm các hành vi bị cấm trong quảng cáo bằng hình thức truyền miệng nhóm họp để bán hàng đa cấp. Trong thực tế hiện nay, hình thức quảng cáo này diễn biến rất sâu rộng trong cộng đồng dân cư và sinh lợi từ nguồn bán hàng này rất lớn, nhưng tham chiếu trong dự thảo của  Luật Giá đang chuẩn bị trình QH cũng như Luật Quản lý thuế thì chưa có một Bộ luật nào quy định điều cụ thể về quản lý chất lượng sản phẩm cũng như quản lý thuế về nội dung này. Chính vì vậy đề nghị đưa vào quản lý ở trong Luật Quảng cáo. Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu để cấm các hành vi quảng cáo qua điện thoại, quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng và quảng cáo bằng loa phóng thanh di động…

Cũng tại Điều 9, dự thảo luật quy định một số hành vi bị cấm cũng là các hành vi bị cấm trong Luật Cạnh tranh khiến cho việc xử lý vi phạm trong thực tế sẽ trở nên khó khăn mà trước hết trong việc xác định thẩm quyền xử lý và áp dụng luật. Do đó sẽ mở ra khả năng đùn đẩy trách nhiệm giữa Cục quản lý cạnh tranh với cơ quan được ủy quyền của Bộ VH, TT và DL. Vì vậy, tôi cho rằng dự thảo luật phải quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm của các cơ quan quản lý khi xảy ra hành vi quảng cáo bị cấm.

Tại Điểm 7, Điều 9 của dự thảo luật có quy định cấm hình thức quảng cáo so sánh trực tiếp. Tuy vậy, hiện nay trong các văn bản quy phạm pháp luật vẫn chưa có định nghĩa về quảng cáo so sánh cũng như quảng cáo so sánh trực tiếp. Tôi cho rằng cần có thêm những định nghĩa này để làm cơ sở vững chắc cho việc xác định hành vi quảng cáo so sánh nào bị cấm hoặc không bị cấm để tránh gây bất lợi cho người quảng cáo.
 
ĐBQH Ngô Đức Mạnh (Bình Thuận): Nội dung chính cần điều chỉnh là quảng cáo với mục đích sinh lời
 
Về phạm vi điều chỉnh của dự án luật, đây là Luật Quảng cáo cho nên các nội dung chính phải là quảng cáo về mục đích sinh lời. Tôi đồng tình rằng quảng cáo hiện nay là nguồn thu và hoạt động mang lại hiệu quả kinh tế lớn, ngoài ra đây còn là nhu cầu thông tin và một bộ phận người dân rất cần thông tin về các sản phẩm. Cho nên ở đây về phạm vi điều chỉnh của dự án luật phải cân đối hài hòa giữa sản phẩm quảng cáo vì mục đích sinh lời và quảng cáo vì nội dung và mong muốn của người dân.

Để quản lý được hoạt động quảng cáo rõ ràng cần phải xác định được quản lý về cái gì. Tôi cho rằng điều quan trọng nhất phải quản lý được nội dung quảng cáo, nhưng dự án luật chưa làm rõ được nội dung quảng cáo. Ở Điều 3 chỉ có khái niệm của quảng cáo là cung cấp thông tin sản phẩm đến người dân vì mục đích sinh lợi hoặc không sinh lợi. Điều 20 nói rằng với nội dung quảng cáo thì ngoài Khoản 1 là phải trung thực, chính xác sau đấy lại quy định là phải đúng quy cách, mẫu mã, chất lượng mà lại xét nội dung yêu cầu về quảng cáo trong phần về phương tiện quảng cáo thì tôi cho là không xác đáng và không đề cao nội dung quảng cáo. Tôi cho rằng dự án luật này cần phải có một điều, khoản riêng thiết kế về nội dung quảng cáo là nội dung quảng cáo phải đầy đủ, trung thực. Đồng thời cần phải có nội dung quảng cáo tránh phân biệt đối xử. Đây là căn cứ để Nhà nước rà soát lại hoạt động quảng cáo nào là cần thiết, hoạt động quảng cáo nào có thể vi phạm và cần phải có chế tài…
 
ĐBQH Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình): Cơ quan quản lý Nhà nước nên giao cho Bộ VH, TT và DL

Tôi đề nghị bổ sung thêm hành vi cấm sử dụng cây xanh, mặt nước ao, hồ, sông, suối, các nguồn nước để làm vật quảng cáo, vật trưng bày quảng cáo lâu dài với mục đích sinh lời vì đây là tài sản chung của toàn xã hội, góp phần cải thiện môi trường nên việc lạm dụng cây xanh, nguồn nước sẽ gây ra hậu quả về môi trường khó lường trước.

Về nội dung quảng cáo và đối tượng tiếp nhận quảng cáo, phần lớn là trẻ em hoặc các quảng cáo đó hướng tới các đối tượng là trẻ em. Hiện nay trong dự thảo luật chưa có điều nào quy định về vấn đề này. Trên thực tế, có rất nhiều quảng cáo qua tivi, báo chí, hoặc báo chí dành riêng cho trẻ em thôi thúc, thu hút trẻ em sưu tầm trả lời các câu hỏi để thông qua đó kinh doanh các sản phẩm trò chơi rất đắt tiền do lợi dụng sở thích, sự thiếu hiểu biết, thiếu kinh nghiệm thực tế trong mua bán của trẻ, điều này gây bức xúc rất lớn cho phụ huynh. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung thêm điều trong luật là cấm lợi dụng việc thiếu kinh nghiệm trong việc mua sắm của trẻ để lợi dụng kinh doanh những sản phẩm phục vụ cho trẻ em.

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước về quảng cáo, tôi cũng đã tham khảo, tìm hiểu Luật Quảng cáo các nước cũng như hoạt động quảng cáo các nước, tôi thấy nhiều nước trên thế giới thường có tổ chức độc lập với cơ quan quản lý Nhà nước cũng như hoàn toàn độc lập với ngành quảng cáo có trách nhiệm, nhiệm vụ bảo đảm mọi hoạt động quảng cáo phải được thực hiện đúng theo các bộ luật và các văn bản dưới luật có liên quan, cũng như bảo đảm tất cả các quyền lợi của người tiếp nhận các thông tin quảng cáo đó là người mua sắm sẽ có tổ chức độc lập. Nhưng hiện nay ở nước ta chưa có, vì vậy, để bảo đảm tính khách quan, cơ quan quản lý Nhà nước nên giao cho Bộ VH, TT và DL. 
 
ĐBQH Nguyễn Hữu Đức (Bình Định): Không thể giao trách nhiệm quản lý theo cảm tính

 
Tôi đề nghị Ban soạn thảo nên bổ sung thêm được quyền từ chối và quyền khiếu nại hoặc quyền kiện, khởi kiện đối với những quảng cáo mà người tiếp nhận không thống nhất, không đồng ý, bị quấy rối để bảo đảm quyền công dân.

Về trách nhiệm quản lý Nhà nước đối với hoạt động quảng cáo, có ý kiến đặt vấn đề là Bộ VH, TT và DL quản lý sẽ phù hợp hơn. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng nên để Bộ Thông tin và Truyền thông quản lý. Tôi đề nghị Ban soạn thảo xem xét kỹ lại quy định khi một ngành, bộ được thành lập thì sẽ có văn bản quy định pháp luật về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của ngành đó. Do đó nếu như giao trách nhiệm cho ngành nào thì phải căn cứ từ đó là cơ sở pháp lý để xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của ngành đó chứ không thể cảm tính, hoặc thấy ngành này hiện giờ đang quản lý về vấn đề đó tỷ lệ phần trăm cao thì giao, để tránh trường hợp những luật trước đây đã có xảy ra rồi là một thời gian giao ngành này quản lý, nhưng qua giai đoạn thấy không ổn thì lại giao cho ngành khác. Do đó tôi đề nghị Ban soạn thảo nên nghiên cứu kỹ vấn đề này.

Minh Vân lược ghi
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân