Tổng kết Bộ luật Dân sự (sửa đổi) cần cầu thị, tránh lợi ích ngành
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Theo kế hoạch, từ tháng 8 – 11.2012 sẽ triển khai các hoạt động tổng kết thi hành Bộ luật Dân sự 2005 trên phạm vi toàn quốc. Theo đó, việc tổng kết sẽ tập trung vào các nội dung chủ yếu như, đánh giá các quy định chung (phạm vi điều chỉnh, áp dụng tập quán, nguyên tắc cơ bản, quyền nhân thân, các quy định về cá nhân…); các quy định về tài sản (quy định chung về tài sản và quyền sở hữu, nội dung quyền sở hữu, các hình thức sở hữu…); các quy định về nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự (các biện pháp bảo đảm nghĩa vụ dân sự, giao kết hợp đồng, thời điểm có hiệu lực của hợp đồng…); các quy định về quyền thừa kế (địa điểm, thời điểm mở thừa kế, di sản…); chuyển quyền sử dụng đất (hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, hợp đồng thế chấp…). Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường khẳng định, việc tổng kết cần được thực hiện nghiêm túc, toàn diện ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ và các bộ, ngành TƯ; nội dung tổng kết phải thiết thực, phản ánh đúng thực tế khách quan, có phân tích đánh giá sâu sắc, tránh làm theo kiểu thống kê, báo cáo thành tích.

Ở từng địa phương, căn cứ vào đặc thù KT-XH và giao lưu dân sự để tổng kết. Ở các bộ, ngành phụ thuộc vào phạm vi, chức năng của từng bộ, chẳng hạn Bộ Ngoại giao tập trung đánh giá các quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài, quyền nhân thân của cá nhân, quyền sở hữu của người nước ngoài ở Việt Nam; Bộ Xây dựng đánh giá các quy định về tài sản và quyền sở hữu về nhà ở và bất động sản khác trong Bộ luật Dân sự, đánh giá về quy định của Bộ luật Dân sự với các quy định của Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản…; Ngân hàng Nhà nước tập trung tổng kết các quy định liên quan đến xác lập, thực hiện, chấm dứt giao dịch tại các tổí chức tín dụng; giao dịch dân sự, đại diện, các biện pháp bảo đảm nghĩa vụ dân sự, hợp đồng, vay tài sản, hợp đồng ủy quyền…

Liên quan đến vấn đề xác định phạm vi tổng kết của các ngành, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà gợi ý, nên đặt việc tổng kết, sửa đổi với mối quan hệ giữa các điều ước mà Việt Nam là thành viên; đồng thời lấy thêm ý kiến của các tổ chức nước ngoài, doanh nghiệp FDI, đặc biệt không nên chỉ tổng kết những thiếu sót trong văn bản, mà cần đánh giá cả khâu tổ chức thi hành với những vấn đề được và chưa được. Ở khía cạnh khác, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần Văn Nam đặt vấn đề,  tại sao phải sửa đổi, sửa đổi như thế nào thì phải căn cứ vào thực tiễn thi hành tổng kết theo sự định hướng của Ban soạn thảo và chú trọng vào những bộ, ngành quan trọng như Tòa án, VKS, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Với tư cách là một trong các văn bản pháp lý quan trọng nhất của Nhà nước trong việc tôn trọng, bảo đảm thực thi quyền tài sản, quyền nhân thân cho các chủ thể trong quá trình giao lưu dân sự, việc tổng kết quá trình thi hành Bộ luật Dân sự từ đó có được bức tranh tổng thể trong việc sửa đổi, bổ sung đáp ứng nhu cầu đổi mới của xã hội, của đất nước phải được tiến hành hết sức thận trọng, tránh hình thức, thiên về báo cáo kết quả. Đặc biệt, không nên dừng lại việc chỉ ra những bất cập về mặt pháp lý mà cần chú trọng  những hạn chế trong quá trình triển khai ở tất cả các khía cạnh (vướng mắc do cơ chế triển khai, vướng mắc từ phía người thi thành công vụ…).

Để làm được điều này, việc tổng kết theo phạm vi ngành cũng cần phải hết sức cầu thị, thận trọng. Vì tổng kết ngành bao giờ cũng giữ phần có lợi cho ngành mình, chỉ tổng kết những vấn đề của ngành mình, trong khi đó biết bao nhiêu quan hệ xã hội dân sự – đối tượng điều chỉnh của luật thì bị bỏ qua. Để tạo được sự đồng bộ, nhất quán, thiết thực trong quá trình tổng kết, sửa đổi, bổ sung Bộ luật Dân sự thiết nghĩ cần có chỉ thị của Thủ tướng về vấn đề này; trong đó đặc biệt chú trọng đến phân công nhiệm vụ; phối hợp cụ thể giữa các bộ, ngành và đơn vị đầu mối thực hiện việc tổng kết. 

Phùng Thanh Hương
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân