Triển khai Bộ luật Dân sự: Chậm do còn cách hiểu khác nhau
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Chậm triển khai

Thực hiện Kế hoạch của Thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương đều ban hành Kế hoạch thực hiện. Chẳng hạn, Bộ Tư pháp phải thực hiện 6 hoạt động, từ tổ chức biên soạn tài liệu quán triệt, phổ biến tuyên truyền Bộ luật Dân sự (BLDS) đến rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung hoặc đề xuất ban hành văn bản mới cho phù hợp với quy định của BLDS… Tuy nhiên, theo rà soát của Bộ Tư pháp, nhiều phần công việc liên quan đến nghiên cứu, rà soát cụ thể các văn bản trong từng lĩnh vực để xác định các nội dung cần sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện trong một số trường hợp vẫn chưa được bộ, ngành ưu tiên. Điều đáng nói, những văn bản này chủ yếu là hướng dẫn thực hiện những quy định mới của BLDS, chẳng hạn Nghị định về hụi, họ, biêu, phường; Nghị định về hợp đồng hợp tác…

Điều đáng quan tâm hơn, có nhiều văn bản mới chỉ dừng lại ở việc thành lập Ban soạn thảo (Nghị định về hợp đồng hợp tác), hoặc chưa xây dựng như Nghị quyết hướng dẫn thi hành BLDS (TANDTC)…

Bên cạnh đó, do còn có nhiều cách hiểu khác nhau đối với những quy định mới của BLDS nên không ít các dự thảo văn bản có nội dung khác với tinh thần của BLDS. Chẳng hạn, Bộ Y tế trong quá trình xây dựng Luật Chuyển đổi giới tính có xu hướng mở rộng phạm vi công nhận chuyển đổi giới tính, trong khi tư tưởng của BLDS là bước đầu công nhận với những trường hợp đã phát sinh. Hay, dự thảo Nghị định về tổ hợp tác (được giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư chuẩn bị) đã có những quy định khác với tư tưởng của BLDS về chủ thể quan hệ pháp luật, tư cách của tổ hợp tác trong việc tham gia giao dịch dân sự. 

Lúng túng vì quy định mới

 QH đã ban hành Nghị quyết số 111/2015/QH13, trong đó giao các đầu việc cho các bộ, ngành. Tuy nhiên, tiến độ việc thực hiện Nghị quyết này rất chậm. Điển hình, đến nay, TADNTC vẫn chưa ban hành được bất kỳ một văn bản về áp dụng BLDS, mới chỉ ban hành được 1 văn bản hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến dân sự và tố tụng dân sự vào ngày 7.4.2017 – tức là sau gần 1 năm BLDS có hiệu lực. Hoặc, đến thời điểm này, Bộ Tư pháp vẫn chưa tổ chức được Hội nghị phổ biến chuyên sâu về BLDS…

Ngoài việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn hoặc rà soát sửa đổi, bổ sung văn bản nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật thì trong quá trình tập huấn, giới thiệu điểm mới và bước đầu triển khai thi hành BLDS 2015 đã nảy sinh những khó khăn, vướng mắc trong việc hiểu và áp dụng thống nhất các quy định của BLDS, trong đó, có những vấn đề đã được thảo luận kỹ, giải trình cụ thể từ cơ quan được giao chủ trì soạn thảo văn bản như văn phòng luật sư; đặt họ, tên; xác định dân tộc; giải quyết yêu cầu đăng ký giám sát giám hộ; lãi suất trong hợp đồng vay tín dụng; thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý; thứ tự ưu tiên thanh toán trong trường hợp xử lý tài sản bảo đảm; tài sản bảo đảm; di chúc chung. Thậm chí, có những vấn đề rơi vào tình trạng cơ quan chuẩn bị văn bản thì khẳng định quy định rõ, nhưng các cơ quan thi hành thì… cho rằng chưa rõ, nên không biết áp dụng thế nào (lãi suất hợp đồng vay tín dụng, giao dịch dân sự của doanh nghiệp tư nhân). Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự – kinh tế, Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, phần lớn các khó khăn, vướng mắc này đều xuất phát từ việc hiểu chưa đúng và thống nhất quy định của BLDS 2015 cũng như chưa áp dụng hợp lý quy định của BLDS trong mối liên hệ với quy định pháp luật chuyên ngành. Tuy nhiên, ở góc độ khác, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp Đồng Ngọc Ba lại cho rằng, nếu nhìn ở khía cạnh xây dựng pháp luật thì một quy định mà có nhiều cách hiểu khác nhau là có vấn đề. Ông Ba cho rằng, cần sớm tổ chức các hội nghị chuyên sâu dành cho những đội ngũ pháp chế, luật sư, đấu giá viên, đồng thời khẩn trương ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể.

Có thể thấy, việc chậm tổ chức thực hiện BLDS có rất nhiều nguyên nhân, có những vấn đề thuộc về nội tại những quy định mới (hoặc không mới) và có những vấn đề thuộc về chủ quan (sự chưa sâu sát của lãnh đạo bộ, ngành, địa phương). Để bảo đảm tiến độ thực hiện BLDS, thiết nghĩ cần có cuộc họp liên ngành, trong đó “điểm danh” các bộ, ngành, địa phương chậm tiến độ, nhất là các đầu mối được giao chuẩn bị văn bản triển khai thực hiện BLDS.

Nguyễn Minh
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân