Triển khai Nghị định 222: Hướng tới nền tài chính vận hành minh bạch
Người Việt Nam đang lo ngại sâu sắc về USD trong bối cảnh hệ thống tài chính của nước Mỹ tiếp tục ngập sâu trong rắc rối.

Chặt chẽ nhưng khả thi và phải sát thực tiễn
Chính phủ ban hành Nghị định 222/2013/NĐ – CP về thanh toán bằng tiền mặt, có hiệu lực từ tháng 3/2014. Giới chuyên môn đánh giá rằng, những quy định của Nghị định này là chặt chẽ, có tính thực thi cao và đem lại hiệu quả thiết thực trong quản lý thanh toán bằng tiền mặt trong nền kinh tế. Điểm mới trong Nghị định lần này, so với Nghị định 161/2006/NĐ – CP ban hành trước đó, là việc điều chỉnh đối tượng từ các tổ chức sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước và tổ chức sử dụng vốn Nhà nước sang áp dụng cho toàn xã hội đối với các tổ chức, cá nhân trong các giao dịch tài chính DN, giao dịch chứng khoán và giải ngân vốn vay…
Theo số liệu thống kê, các DN ngoài DNNN chiếm khoảng 95% về số lượng, với trên 60% lực lượng lao động và hơn 50% doanh số của DN và ngày càng chiếm một tỷ trọng lớn trong giao dịch thanh toán của nền kinh tế quốc dân. Một số giao dịch thanh toán sử dụng nhiều tiền mặt như giao dịch chứng khoán, giải ngân vốn cho vay của các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhưng chưa được điều chỉnh. Ngay cả với giao dịch nhỏ của người dân, nhưng tập trung vào khoảng thời gian nhất định cũng gây sức ép và tạo thành những bất cập cho đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán, cũng như cơ quan quản lý.
Ông Nguyễn Chí Thành – Cục trưởng Cục Phát hành và Kho quỹ (NHNN) nêu ví dụ: nhu cầu tiền mặt trong tháng Tết thường tăng đột biến, bội chi của 1 tháng Tết bằng cả năm. Lãnh đạo một chi nhánh NHNN tại miền Bắc cũng cho biết, có thời điểm các cán bộ ngân quỹ của các NHTM trên địa bàn đếm không kịp cho các DN lấy tiền về trả lương, thưởng cho nhân viên, công nhân.
TS. Cấn Văn Lực – chuyên gia tài chính – ngân hàng cho rằng, trên thực tế, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực cả với cá nhân và tổ chức, DN. Song, những quy định của Nghị định này cho thấy sự quyết tâm và tầm nhìn của Chính phủ trong việc quản lý thanh toán bằng tiền mặt, nhằm góp phần tiết kiệm chi phí xã hội liên quan đến sử dụng tiền mặt, giảm bớt rủi ro do thanh toán bằng tiền mặt; từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn.
Song, vẫn có ý kiến băn khoăn về tính khả thi và việc can thiệp vào phương thức thanh toán của DN và dân cư còn phụ thuộc vào quy định tại một số văn bản pháp luật có liên quan như Luật Dân sự, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở… Tuy nhiên, theo nhận định của NHNN, với việc nghiên cứu một cách kỹ lưỡng, phân tích và đánh giá sâu về các điều kiện như tính pháp lý, hạ tầng phục vụ thanh toán…, quy định của Nghị định mới phù hợp với điều kiện hạ tầng cho phép, bảo đảm tính khả thi. Đồng thời không làm cản trở hoạt động thanh toán của tổ chức, cá nhân và không gây ách tắc các hoạt động kinh tế – xã hội.
Những quy định mới sẽ có tác động tích cực
Tại Điều 10 của Nghị định này, NHNN được giao trách nhiệm hướng dẫn thực hiện Khoản 2 Điều 4; Điều 7 và Điều 9 của Nghị định. Hiện nay, NHNN đang xây dựng các văn bản pháp quy hướng dẫn thực hiện để Nghị định 222 sớm đi vào cuộc sống và phát huy các tác động tích cực.
Những quy định tại Điều 4 của Nghị định 222 (một số trường hợp được phép thanh toán bằng tiền mặt của tổ chức sử dụng vốn Nhà nước theo quy định của NHNN) sẽ được quy định chặt chẽ hơn. Vì đây là đối tượng đều đã có tài khoản thanh toán, do đó diện “ưu tiên” này cũng không nhiều. Còn đối với việc TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện giải ngân vốn cho vay đối với khách hàng bằng tiền mặt theo quy định của NHNN (Điều 7 của Nghị định 222), các chuyên gia đánh giá: ngân hàng đang hướng tới một chu trình “khép kín” trong giải ngân vốn từ ngân hàng đến đích. Có nghĩa là, một khách hàng khi vay tiền ngân hàng để mua nhà, ngân hàng có thể giải ngân vốn cho vay vào luôn tài khoản của đơn vị bán nhà.
“Vào thời điểm thị trường chứng khoán và vàng sôi sục, không ít lần tôi đã chứng kiến khách hàng nhận vốn vay với mục đích sản xuất nhưng không cưỡng được sự cám dỗ nên trích một ít vốn ra lướt sóng và đã phải ôm hận, ảnh hưởng tới khả năng trả nợ ngân hàng sau này” – Giám đốc chi nhánh của một NHTM tại Hà Nội chia sẻ.
Theo quy định hiện hành của NHNN về sử dụng các phương tiện thanh toán để giải ngân vốn cho vay của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thì TCTD có thể giải ngân bằng tiền mặt cho tổ chức và cá nhân đến 100 triệu đồng/lần. Trong thời gian tới, trên cơ sở đánh giá về những kết quả đạt được, NHNN sẽ chỉnh sửa, bổ sung quy định này theo hướng quản lý chặt chẽ việc giải ngân vốn cho vay, nhưng cũng phải đảm bảo tính khả thi trên cơ sở thực tế. Bởi hiện nay, khả năng cung cấp dịch vụ, cơ sở hạ tầng ở các vùng miền còn khác nhau nên nếu chặt chẽ quá với những người chưa có tài khoản khi thu mua nông sản, cà phê, chè… có thể dẫn tới khó khả thi.
Một vấn đề khác, được nhiều người quan tâm là quy định về Phí dịch vụ tiền mặt (Điều 9 của Nghị định 222). Theo quy định này, NHNN ấn định mức phí dịch vụ tiền mặt đối với khách hàng của mình. Các NHTM đến giao dịch tiền mặt tại Kho quỹ của NHNN sẽ phải mất phí. NHNN cho rằng, đây là quy định nhằm mục đích hạn chế các TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài rút tiền mặt và phát triển các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt để phục vụ cho khách hàng. Đối với quy định TCTD được quyền ấn định mức phí đối với khách hàng của mình, hiện nay mức phí các ngân hàng khác nhau, do đó NHNN sẽ đưa ra khung phí dịch vụ tiền mặt để các TCTD làm cơ sở áp dụng mức phí phù hợp, vừa bảo đảm tính cạnh tranh nhưng cũng vừa đảm bảo lợi ích của khách hàng.
Với định hướng có tầm nhìn, những người làm chính sách kỳ vọng các quy định mới của Nghị định thanh toán bằng tiền mặt sẽ tạo nền tảng cho sự chuyển biến mạnh mẽ về thanh toán tại Việt Nam.

Nguồn: http://thoibaonganhang.vn/tin-tuc/2-trien-khai-nghi-dinh-222–huong-toi-nen-tai-chinh-van-hanh-minh-bach-20646.html